Dzieje „Księżówki” Ewangelicko-Augsburskiej w Wiśle

Abstract

The regaining of independence by Poland in 1918 gave rise to great hopes. Very quickly it turned out that one of the most important tasks to be accomplished, was to improve the health of the Polish nation damaged by prolonged war and years of partitions. Sanatoriums, health houses and holiday homes had to be built urgently. The state was counting on the help of Poles, especially those who had a fixed income. In such circumstances, in the early twenties of the twentieth century already, teachers, military personnel, police officers, railwaymen, postal workers and other professional groups set up associations and foundations whose purpose was to build and then maintain (on a voluntary basis taxation) all types of health and recreation resorts. Priests of different religions also participated in this social process. The purpose of this article is to present the circumstances of construction and the effects of the activity of the Evangelical-Augsburg “Księżówka” opened in the summer of 1934 in Wisła. With the outbreak of World War II, “Księżówka” was taken over by the German administration. After the war, the resort has been “nationalized”. At first, local high schools operated there, and then a guest house for the Voivodship Committee of the Polish United Workers’ Party was established. It was only in 1991 – after strenuous efforts – when Evangelical-Augsburg “Księżówka” returned to their rightful owners.

Odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 roku z jednej strony rozbudzało ogromne nadzieje, z drugiej wymuszało twardą konfrontację oczekiwań społecznych z realiami budżetowymi odrodzonego państwa. Bardzo szybko okazało się że jednym z najważniejszych zadań do wykonania była konieczność poprawy zdrowia narodu polskiego, zniszczonego długotrwałą wojną i latami zaborów. W trybie pilnym należało budować sanatoria, domy zdrowia i domy wypoczynkowe. W tym ogólnospołecznym procesie uczestniczyli też kapłani różnych wyznań. Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie okoliczności budowy i efektów działalności otwartej latem 1934 roku „Księżówki” Ewangelicko-Augsburskiej w Wiśle. Z chwilą wybuchu II wojny światowej została ona przejęta przez administrację niemiecką. Po zakończeniu działań wojennych ośrodek został „upaństwowiony”. Najpierw funkcjonowały w nim miejscowe szkoły średnie, a następnie urządzono tu pensjonat Wojewódzkiego Komitetu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Dopiero w roku 1991 – po usilnych staraniach – „Księżówka” Ewangelicko-Augsburska „powróciła” do swoich prawowitych właścicieli.