Załęczny, Jolanta (Wyższe Seminaria Duchowne Towarzystwa Salezjańskiego, 2018)
Legionistę i poetę Józefa Mączkę z perspektywy czasu śmiało można nazwać prorokiem wolności. Jego teksty nie tylko ukazywały realia życia żołnierskiego, upamiętniały sylwetki walczących o wolność, były hołdem złożonym poległym. Poeta – niczym romantyczny wieszcz – zapowiadał nadejście upragnionej wolności. Śmierć z dala od kraju, u progu niepodległości, a potem triumfalny powrót do wolnej już Polski budowały legendę poety. Dorobek literacki Mączki i jego żołnierska biografia wywarły wpływ na pokolenia Polski niepodległej. Wiersze recytowane w szkołach i na uroczystościach stawały się elementem patriotycznego wychowania. Całym swoim życiem oraz twórczością Mączka zaświadczał, że zasługuje na szacunek i pamięć.
