Théologie de la création et créativité humaine en biotechnologie

Abstract

Działanie człowieka w świecie, zwłaszcza w dziedzinie współczesnych technologii, posiada wyraźne znamiona stwórczości. Czy jednak stwórczość człowieka musi być w konflikcie z aktem stwórczym Boga? Próby ujęcia relacji między stworzeniem a kreatywnością człowieka prowadziły niejednokrotnie do przeciwstawienia suwerenności Boga ludzkiemu panowaniu nad światem, i odwrotnie. Powstała wobec tego sytuacja konkurencji, w której Bóg, aby nie mógł dominować człowieka, bywał niekiedy wymazywany ze stworzenia. Z drugiej strony oskarżano Boga za udzielenie człowiekowi zbyt dużej władzy w świecie, która może doprowadzić do jego samozniszczenia. W tym sensie biblijne dominium terrae miałoby wyjaśniać judeo-chrześcijański kompromis na rzecz nieumiarkowanej eksploatacji ziemi, jak również zjawisko kryzysu ekologicznego w chrześcijańskiej kulturze Zachodu. Pogłębiona analiza teologicznych kryteriów władzy człowieka w świecie ukazuje możliwość harmonijnego ustawienia kreatywnej wolności człowieka wobec obiektywnie danego porządku stworzenia. Harmonia ta stanowi szansę dla ludzkiego postępu technologicznego, przede wszystkim zaś dla pełniejszego rozwoju osobowego. Niniejszy artykuł proponuje spojrzeć na postawiony problem przez pryzmat ścisłej korelacji pojęcia wolności, natury i sensu. Teologiczne uzasadnienie tych pojęć w kontekście technologicznej aktywności człowieka w świecie, prowadzi do wniosku, że wolność kreatywna jest autentycznym darem Stwórcy, gwarantującym aktywną współpracę w dziele stworzenia, a zarazem daje możliwość działania sprzecznego z wewnętrznym porządkiem świata. Oznacza to, że wolność kreatywna człowieka posiada granice, jakie wyznacza jego metafizyczne położenie w świecie: człowiek nie jest stwórcą w sensie ścisłym, tzn. nie stwarza ex nihilo, lecz prze-twórcą Bożego stworzenia, a zatem powinien respektować jego obiektywny status i nie naruszać harmonii świata, do której zmierza zamysł Boga Stwórcy. Traktowanie natury jako stworzenia, które Bóg chciał dla człowieka i człowieka jako stworzenie pośród stworzeń, daje szansę na rozwój świata w przyjaznych relacjach, a także pozwala na integrację technologii w porządku natury. Z tego względu poznanie wewnętrznego sensu stworzenia i dogłębne zrozumienie roli człowieka wobec natury prowadzą do wniosku, że człowiek powinien stać na straży sensu stworzenia. Współczesna technologia może okazać się właściwym narzędziem wyrażania i potwierdzania tego sensu.