Нравственная оценка в обосновании расторжения брака в русском православии

Abstract

Wschodnie chrześcijaństwo przyjęło słowa Jezusa: „Powiadam wam: kto oddala swoją żonę – chyba w wypadku nierządu – a bierze inną, popełnia cudzołóstwo” (Mt 19, 9) jako naukę o tym, że cudzołóstwo jest grzechem, rozwiązującym związek małżeński, po popełnieniu którego małżeństwo już nie istnieje i dlatego ma być rozwiązane również oficjalnie. W przypadku kapłanów dalsze współżycie z małżonką, która zgrzeszyła, traktuje jak grzech. Z powodu jedności Kościoła w Imperium Bizantyjskim, a później w Rosji, prawo cywilne odnośnie małżeństwa zostało przyjęte przez Kościół jako obowiązujące, a następnie jako niezmienna część tradycji. Do władz kościelnych należało rozstrzyganie wszystkich spraw rozwodowych, Kościół pełnił rolę urzędu cywilnego. Sytuacja rodziny w Rosji u początku XX w. wymagała reformy praktyki rozwodów, dlatego Kościół, szukający uzasadnienia teologicznego dla rozwodów, ustalił na Soborze 1917-1918 listę powodów, „przychylając się do ludzkiej słabości”, kierowany zasadą ekonomii, która stosuje się dotychczas. W nauczaniu Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego małżeństwo jest łaską, którą można utracić. Traktuje małżeństwo tak, jak gdyby było ono jedynie przykazaniem kościelnym, nie zważając na jego początek w prawie naturalnym i jego istotową nierozerwalność. Zakłada się, że powszechność rozwodów we współczesnym świecie nigdy nie może być podstawą udostępniania rozwodów w Kościele, jednak mimo to po rozwodzie cywilnym bezwarunkowo daje się rozwód kościelny. Taka dostępność rozwodu coraz bardziej kształtuje świadomość wiernych, że małżeństwo nie jest czymś sakramentalnym, drogą na całe życie, lecz związkiem, który łatwo zawrzeć i tak samo rozwiązać. Jest to najwyraźniej przejaw podporządkowywania się Kościoła trendom panującym w nowożytnej obyczajowości i rezygnacją z wartości trwałej miłości, ślubowanej na całe życie i realizowanej w wierności przez całościowe oddanie się współmałżonkowi.