Provinces in the Order of St. Paul the First Hermit. Past, Present and Future

Abstract

Zakon Paulinów powstał na Węgrzech, niejako wyrósł z prowincji węgierskiej. Jednakże podział na prowincje rozpoczął się z chwilą utworzenia prowincji niemieckiej przez niemieckiego zakonnika i przyłączenia jej do Zakonu. Prowincja ta próbowała jednak opuścić wspólnotę zakonną. Wkrótce powstała prowincja polska, której centrum stanowił klasztor na Jasnej Górze w Częstochowie. Z kolei w Portugalii kilku pustelników, zgromadziwszy się w ramach cenobitycznych wspólnot, stało się prowincją, wchodzącą na pewien czas w komunię z Zakonem na Węgrzech. Z czasem prowincja polska została wyłączona spod jurysdykcji przeora generalnego bullą papieską na prośbę ostatniego króla Polski. Prowincja ta z trudem przetrwała po kasacie Zakonu w Cesarstwie Austro-Węgierskim i po rozwiązaniu prowincji niemieckiej. Na początku XX wieku Zakon odrodził się z prowincji polskiej, której centrum stanowiła Jasna Góra. Próbował ożywić swoją dawną obecność na Węgrzech, co spotkało się z wieloma trudnościami. Mając w pamięci proces likwidacji licznych klasztorów przez józefinizm, a także na skutek rozbiorów Polski oraz z powodu wrogiej postawy polskich i węgierskich reżimów komunistycznych, Zakon udał się ze swoją misją do Nowego Świata. Dotarł do Ameryki i Australii. W Ameryce Północnej, w Doylestown, powstała Prowincja Amerykańska. Niemniej pierwszą prowincją utworzoną współcześnie jest Prowincja Niemiecka erygowana w 2002 roku. Ważne znaczenie ma dziś Prowincja Australijska. Chorwaci i Słowacy, z myślą o posiadaniu pełnych prowincji, tworzą quasi lub vice-prowincje. Współczesna rzeczywistość prowincji w Zakonie jest jakby w trakcie tworzenia się, i to niezależnie od jego bogatej historii. Na chwilę obecną istnieje jedna duża „prowincja”, która dominuje w Zakonie i kilka mniejszych, opartych na przynależności narodowej, względnie państwowej. Niegdyś dominowała w Zakonie macierzysta prowincja węgierska, gdzie prawie zawsze przeor generalny był jednocześnie przeorem prowincji. Dzisiaj dominuje w Zakonie dawna prowincja polska, gdzie przeor generalny jest jakby polskim prowincjałem, a Zakon funkcjonuje tak, jakby stanowił de facto prowincję polską.