Educational Presence of Polish Salesians in Vilnius in the Years 1924-1945: Overview of Main Topics

Abstract

The Salesians came to Vilnius in 1924 and took over coeducational care facilities run by the pralate Fr. Karol Lubianiec. The first principal of the monastic house, Fr. Wojciech Balawajder, resigned from the coeducational character of these benevolent institutions. Salesians working with boys stayed in the facility in Dobrej Rady Street and served in the Church of Divine Providence. Girls were relocated to Stefańska Street near the railway station. In 1928 the Church of Saint Stephen was made available to use by Salesians and a separate monastic house was established next to it. Priests and clergymen ran oratory, taught religion at schools, visited prisons, studied at Stefan Batory University (now Vilnius University). During World War II priests ran limited pastoral work and were engaged in ministrative and educational activities during secret meetings. During Lithuanian, Soviet and German occupation Salesians were removed from the facility in Dobrej Rady Street and interned in Lithuanian Salesian houses. After World War II, the majority of Polish Salesians left Vilnius and the Vilnius region and moved to Poland.

Salezjanie przybyli do Wilna w 1924 r. i przejęli do obsługi koedukacyjne placówki opiekuńcze prowadzone przez ks. prałata Karola Lubiańca. Pierwszy dyrektor domu zakonnego, ks. dr Wojciech Balawajder zlikwidował koedukacyjny charakter tych dzieł dobroczynnych. Salezjanie z chłopcami pozostali przy ul. Dobrej Rady i dodatkowo obsługiwali kościół Opatrzności Bożej. Dziewczęta umieszczono przy ul. Stefańskiej w pobliżu dworca kolejowego. W 1928 r. salezjanom oddano do użytku kościół św. Stefana, przy którym powstał osobny dom zakonny. Księża i klerycy prowadzili oratorium, uczyli religii w szkołach, pełnili posługę w więzieniach, studiowali na Uniwersytecie Stefana Batorego. W czasie drugiej wojny światowej zakonnicy prowadzili ograniczoną działalność duszpasterską i angażowali się w nauczanie na tajnych kompletach. Podczas okupacji litewskiej, sowieckiej i niemieckiej salezjanie zostali usunięci z placówki przy ul. Dobrej Rady i byli internowali w domach salezjanów litewskich. Po drugiej wojnie światowej większość polskich salezjanów wróciła z Wilna i z Wileńszczyzny do Polski.