Ways to Prevent Difficulties in Choosing a Secondary School in the Opinion of Vocational Teachers

Abstract

Students standing on the third educational threshold when deciding to continue their education at a technical secondary school are obliged to choose a profession. This choice should be dictated by their professional predispositions and interests, which should be identified already in primary school. A wrong decision may have consequences for the student in the future in the form of educational failures, e.g. not receiving a certificate confirming qualifications in the profession, which entitles to practice the profession, school drop-out. According to CKE data, in the last three years the pass rate at the exam confirming qualifications in the profession did not exceed 79%, with the practical part being more difficult for the passers than the written part. A rational decision will increase the pass rate at exams and reduce educational failure. This paper presents the results of a self-study conducted in Polish secondary schools, which aimed to find out how to prevent difficulties in choosing a secondary school in the opinion of teachers of vocational subjects. The qualitative research used the interview method. The analysis of the research material was conducted using the MAXQDA 2022 programme. In the opinion of teachers of vocational subjects, effective solutions to prevent difficulties in choosing a post-primary school and a course of study should be sought in both the family and school environment. A number of solutions were presented, the implementation of which in primary and secondary school as well as in the family environment would improve the decision-making process and ease the transition to secondary school.

Uczniowie stojący na III progu edukacyjnym, decydując się na kontynuowanie edukacji w technikum, zobligowani są do wyboru kie-runku kształcenia. Wybór ten powinien być podyktowany ich predyspozycjami zawodowymi i zainteresowaniami, które powinny być rozpoznane już w szkole podstawowej. Niewłaściwie podjęta decyzja może mieć dla ucznia konsekwencje w przyszłości w postaci niepowodzeń edukacyjnych, np. nieotrzymania świadectwa potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, które uprawnia do wykonywania zawodu. Zgodnie z danymi CKE w przeciągu trzech ostatnich lat zdawalność na egzaminie potwierdzającym kwalifikacje w zawodzie nie przekroczyła 79%, przy czym trudniejsza dla zdających okazała się część praktyczna w porównaniu do części pisemnej. Racjonalnie podjęta decyzja zwiększy zdawalność na egzaminach i zredukuje niepowodzenia edukacyjne. W artykule przedstawiono wyniki badań własnych przeprowadzonych w polskich szkołach średnich, których celem było poznanie sposobów zapobiegania trudnościom w wyborze szkoły ponadpodstawowej w opinii nauczycieli przed-miotów zawodowych. W badaniach jakościowych wykorzystano metodę wywiadu. Analizę materiału badawczego przeprowadzono z wykorzystaniem programu MAXQDA 2022. W opinii nauczycieli przedmiotów zawodowych skutecznych rozwiązań zapobiegających trudnościom w wyborze szkoły ponadpodstawowej i kierunku kształcenia należy szukać zarówno w środowisku rodzinnym, jak i szkolnym. Przedstawiono szereg rozwiązań, których zaimplementowanie w szkole podstawowej i szkole ponadpodstawowej oraz w środowisku rodzinnym usprawniłoby proces decyzyjny i ułatwiłoby przejście do szkoły średniej.