Studia Gdańskie, 2015, T. 37
Stały URI dla kolekcjihttps://theo-logos.pl/handle/123456789/28320
Przeglądaj
Ostatnie zgłoszenia
Pozycja Konferencja naukowa „Radość służby. Bp Alvaro del Portillo (1914-1994)” (Toruń 16 maja 2015 r.)Orłowski, Piotr Paweł (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Pozycja Rafał Kazimierz Wilk, Śmierć i zmartwychwstanie ciała człowieka, Kraków: Wyd. Petrus 2015, s. 236Wiśniewski, Hubert (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Kuria Metropolitalna GdańskaPozycja Peter Oliver Loew, Wir Unsichtbaren. Geschichte der Polen in Deutschland, C.H. Beck, München 2014, s. 336.Romejko, Adam (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Kuria Metropolitalna GdańskaPozycja Ks. Leszek Jażdżewski, Ksiądz Biskup Konstantyn Dominik. Życie i pamięć o nim na Kaszubach i Pomorzu, Wydawnictwo „Bernardinum” Sp. z o.o., Pelplin 2013, s. 276.Cichosz, Wojciech (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Pozycja Ks. Janusz Mastalski, Modlitwa kapłańska, Wydawnictwo Homo Dei, Kraków 2014, s. 419.Cichosz, Wojciech (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Pozycja Wojskowe oddziały mieszczańskie w napoleońskim Gdańsku w latach 1808-1814Wołodkowicz, Cezary (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)W okresie napoleońskiego Wolnego Miasta Gdańska Francuzi próbowali skłonić gdańszczan do wystawienia własnych oddziałów wojskowych. Miasto obciążone stosunkowo licznym garnizonem, a także kosztami jego otrzymania, niechętnie patrzyło na kolejny drenaż swoich kas. W 1808 roku powstała I Kompania Grenadierów Wolnego Miasta Gdańska, która miała stać się zalążkiem kolejnych formacji mieszczańskich. Rok później, w momencie wkroczenia wojsk austriackich do Księstwa Warszawskiego oraz w obliczu zbliżania się Austriaków do Torunia, generał Michał Grabowski skłonił władze miejskie do powołania nowej jednostki – straży (gwardii) mieszczańskiej. Owe dwie jednostki były jedynymi oddziałami wojskowymi wystawionymi przez miasto w owym okresie. Władze miejskie sprzeciwiały się wykorzystywaniu swoich jednostek w charakterze oddziałów liniowych. Na tym tle wybuchł spór z generałem Grabowskim. Obydwie jednostki nie reprezentowały większej wartości bojowej, pełniąc raczej funkcję symboliczną. Ich byt zakończył się w 1814 roku wraz z kapitulacją napoleońskiego garnizonu.Pozycja Szkolnictwo parafialne na obecnym obszarze archidiecezji gdańskiej w okresie staropolskimJażdżewski, Leszek (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Początki szkolnictwa katolickiego na obecnym obszarze archidiakonatu pomorskiego sięgają średniowiecza. Szkoły były jednak nieliczne i zakładane w dużych miastach. Do rozwoju szkolnictwa katolickiego w okresie nowożytnym przyczynił się Sobór Trydencki. Informacje na temat istniejących szkół podawały wizytacje biskupie. Wynika z nich, że funkcję nauczyciela spełniał najczęściej organista. Nauka odbywała się zaledwie kilka miesięcy i sprowadzała się do znajomości podstaw wiary. Koszty utrzymania nauczyciela ponosił proboszcz i parafia. Szkoły dla dziewcząt znajdowały się przy klasztorach żeńskich. Oprócz szkół elementarnych istniały szkoły średnie posiadające wyższy poziom nauczania.Pozycja Geneza i działalność bractw kościelnych w Europie i w Polsce do końca XVIII wiekuKłopotek, Rafał (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Początków bractw religijnych należy szukać już w starożytności, kiedy to grupy ludzi grzebały zmarłych w katakumbach. Na zachodzie pierwsze bractwa powstały już we wczesnym średniowieczu (Niemcy, Francja). Do rozpowszechnienia tego typu organizacji przyczynili się benedyktyni. Ich śladem już w XVIII wieku poszedł kler świecki, który do swych wspólnot brackich przyjmował ludzi zasłużonych. W X wieku istniało wiele bractw we Włoszech i to różnych kategorii. Szeregi bractw zasilały nie tylko osoby świeckie, ale i duchowne. W Polsce rozwój bractw zawdzięczamy kulturze francuskiej, a ich początków należy szukać już w XI lub XII wieku. Organizacje brackie w Polsce różniły się składem społecznym, stanowym i zawodowym, a także stawianymi sobie celami, co przełożyło się na różne ich nazwy. Największy jednak rozkwit bractw w Europie i w Polsce przypada na okres nowożytny, kiedy to do każdego odcinka życia społecznego, każdej warstwy społecznej docierały bractwa i każdy niezależnie od płci i wieku znajdował w nich odpowiednie formy przeżyć religijnych i możliwość działalności społeczno-charytatywnej.Pozycja Promocja pięknej miłości w Ruchu Czystych SercOlczyk, Arkadiusz (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Dzisiejszy świat zarażony jest hedonizmem. Dotyczy to także sfery seksualnej, gdzie media promują często pornografię, antykoncepcję, swobodę obyczajów, styl życia erotycznego. Szczególnie młodzi ludzie narażeni są na zgubne skutki tej propagandy, która odrywa seks od miłości. Kościół, wierny Jezusowi Chrystusowi i Jego nauce moralnej, broni godności każdego człowieka i wychowuje młodzież do czystości przedmałżeńskiej. Pośród wielu inicjatyw, które promują życie w czystości wśród młodych, jest także Ruch Czystych Serc, przeniesiony do Polski z USA, gdzie powstał w 1993 roku (True Love Waits). W Polsce propagowany jest przez dwumiesięcznik Miłujcie się!, ma już swoją 20-letnią historię i tysiące członków, którzy zadeklarowali zachowanie czystości do dnia ślubu. Patronką Ruchu jest bł. Karolina Kózkówna, która straciła swoje młode życie broniąc cnoty czystości. Idea Ruchu Czystych Serc jest godna rozpowszechniania. Wpisuje się ona w Jezusowe błogosławieństwo z Kazania na Górze, że świętość osiągną ci, którzy mają czyste serce.Pozycja Anny Kamieńskiej myślenie o odchodzeniu i śmierciDańczak, Andrzej (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Anna Kamieńska (1920-1986) jest poetką, która dużą część swojej twórczości poświęciła refleksji nad przemijaniem i śmiercią. Jej poezja zawiera liczne odniesienia do pytań i obaw człowieka związanych z koniecznością umierania. Warsztat Kamieńskiej opiera się na codziennym życiu i doświadczeniu; cechuje go finezja oraz oryginalność myśli. Samo ujęcie tematyki jest interesujące również z teologicznego punktu widzenia jako ilustracja podstawowych prawd o człowieku i jego losie, a także pewnych intuicji współczesnej teologii. Homo meditans konfrontuje się z tematem śmierci, podejmując wiele aspektów: doświadczenie bycia opuszczonym przez całą rzeczywistość tworzącą kontekst życia człowieka, śmierć jako głębię zawierającą sens indywidualnego życia i jego rzeczywiste spełnienie, śmierć jako spotkanie z Bogiem będącym ostatecznym dawcą pełni. Śmierć jest niemożliwym do opisania w pełni wydarzeniem życia człowieka. Każdy zaś doświadczy wyłącznie własnej śmierci. Niemniej również śmierć innych stanowi lekcję, która pozwala na przygotowanie się do własnej śmierci. Śmierć jest zakorzeniona bardzo głęboko w każdej chwili życia i ostatecznie w niej się zaczyna – cała egzystencja człowieka zmierza do swojego końca, począwszy od narodzin. Zagadnienie śmierci dotyka również kwestii nieśmiertelności. Jej rozumienie oparte jest na istocie miłości. Nieśmiertelność stanowi rodzaj miłości, która z własnej natury nie przyjmuje możliwości końca.Pozycja Chrześcijaństwo i jego ethos z perspektywy dialogu ks. J. Sadzika i Cz. MiłoszaRoszak, Piotr (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Refleksja nad miejscem chrześcijaństwa we współczesnym świecie jest jednym z wiodącym tematów obecnych filozoficznych debat. Skupia niczym w soczewce kluczowe dla teologii kwestie i rozwija w szczególny sposób eklezjologiczne terminy. W niniejszym artykule zostały poddane analizie teologiczno-filozoficzne wątki rozmowy ks. Józefa Sadzika SAC, założyciela Centrum Dialogu w Paryżu – instytucji zasłużonej dla polskiego życia intelektualnego na emigracji, w tym również dla teologii katolickiej – z Czesławem Miłoszem. W ten sposób zostaną przybliżone poglądy zwłaszcza ks. Józefa Sadzika i jego wizja teologii kultury, którą wyraził w swoich publikacjach, od doktoratu poświęconego estetyce Heideggera (jednej z pierwszych na świecie na ten temat) po eseje filozoficzno-teologiczne, które zamieścił w tłumaczeniach Cz. Miłosza ksiąg biblijnych, będąc ich inspiratorem.Pozycja Czy ponowoczesność potrzebuje autorytetów? Błogosławiony ks. kmdr Władysław Miegoń i jego przesłaniePerszon, Jan (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Współcześnie dużo się mówi o autorytecie i jego kryzysie. Kryzys autorytetu dotyczy przede wszystkim instytucji opartych na tradycji (Kościół, rodzina, szkoła, państwo), ale – wraz z błyskawiczną transformacją społeczną – ogarnął też wymiar wzorców osobowych. Przez wieki kultura europejska nasycona była konkretnymi ideałami, przede wszystkim religijnymi (Chrystus, Maryja, konkretni święci), które nie tylko powszechnie podziwiano i czczono, ale przede wszystkim naśladowano. W epoce nowożytnej człowiek – jak dawniej – by się rozwijać i w człowieczeństwie wzrastać, potrzebuje prawdziwych (tj. moralnych) autorytetów. Jest o nie jednak trudniej. Przede wszystkim dlatego, że kultura masowa, popularna, wylansowała i wypromowała „nową”, w wielkiej mierze sztuczną i pozorną grupę „autorytetów”. Są nimi – kreowani na wyrocznię we wszystkich kwestiach – artyści, dziennikarze, sportowcy. Za ich rzekomym autorytetem nie stoi jednak wielkość zakorzenionego w prawdzie człowieczeństwa, ale fakt, że – dzięki elektronicznym mediom - są „znani”, podziwiani i sławni. Autorytetem sui generis jest kmdr Władysław Miegoń, kapelan Marynarki Wojennej, który w latach 1919-1942 służył żołnierzom z wielką pasją, by w godzinie próby złożyć najpiękniejsze świadectwo przez dar swego życia. Jego niezwykle pracowite życie, poświęcone Chrystusowi przez służbę kapłańską może być także dla ludzi współczesnych „miarą” prawdziwej wielkości.Pozycja Komunikacja międzykulturowa w przestrzeni teologicznejLisica, Jarosław (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Celem niniejszego artykułu jest próba opisu zagadnienia komunikacji międzykulturowej w odniesieniu do przestrzeni teologicznej. W artykule autor wskazuje najpierw na fenomen komunikacji międzykulturowej, następnie zwraca uwagę na dialogiczne implikacje, jakie mogą zachodzić w przestrzeni teologicznej. Prowadzone analizy naukowo-badawcze prowadzą do wniosku, że dialog pomiędzy przedstawicielami odmiennych kultur, ras, tradycji, religii bądź wierzeń ma swoje konotacje teologiczne, tym samym odnajduje ostateczne uzasadnienie w kontekście trynitarno-chrystologicznym. Oprócz tego artykuł dotyczy teoretycznych obszarów pojęcia komunikacji międzykulturowej, jego rysu historycznego oraz klasycznych teorii, a wszystko to w odniesieniu do płaszczyzny teologicznej.Pozycja Księgi symboliczne luteranizmu jako werbalizacja symboli wiaryHintz, Marcin (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)W tradycji ewangelickiej szczególną rolę pełnią księgi wyznaniowe, zwane również księgami symbolicznymi. Artykuł omawia znaczenie owego szesnastowiecznego korpusu doktrynalnego luteranizmu dla kształtowania tożsamości religijnej. Punktem wyjścia jest refleksja współczesnych filozofów religii: Paula Ricoeura, Jan Kłoczowskiego oraz Paula Tillicha na temat porzucenia przez człowieka XX wieku symbolicznego wymiaru życia. Otwarcie się na język symboli to początek egzystencji, którą można określić jako „postawę symboliczną”. Taka postawa potrzebuje właśnie symboli jako punktów odniesienia. Następnie Autor sięga do pojęcia symboliki jako teologicznej nauki o wyznaniach, by przejść do definicji ksiąg symbolicznych i ich historycznej roli w budowaniu duchowości protestanckiej. W Konfesji augsburskiej z 1530 roku, głównej księdze doktrynalnej luteranizmu zawarte są definicyjne formuły teologii ewangelickiej. Autor podkreśla ekumeniczny wymiar zapisów znajdujących się w Confessio augustana oraz jej odkrycie w luterańsko-rzymskokatolickim dialogu bilateralnym, jako księgi świadectwa budowania chrystocentrycznej wiary. W tradycji ewangelickiej to właśnie księgi wyznaniowe pełnią formę stałych punktów orientacyjnych, wskazując na wspólne dziedzictwo chrystianizmu.Pozycja Msze przeznaczone do śpiewu w ciągu roku (XVI– XX) ze „Zbioru pieśni nabożnych katolickich do użytku kościelnego i domowego”, wydanego w 1871 roku w Pelplinie przez ks. Szczepana KelleraKaczorowski, Robert (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Prezentowany artykuł omawia ostatnich pięć tzw. mszy polskich, pochodzących ze „Zbioru pieśni nabożnych katolickich do użytku kościelnego i domowego”, który ukazał się w Pelplinie w 1871 roku. Msze polskie to pieśni, które śpiewane były podczas liturgii w języku narodowym, a nie w powszechnie obowiązującym jeszcze w XIX wieku języku łacińskim. W ten sposób śpiewy te w naturalny sposób edukowały religijnie Polaków oraz pomagały w zachowaniu polskości w czasach, gdy Polska rozdarta była między trzech zaborców.Pozycja Kapłaństwo – sakramentalne początki posługi ministerialnejNawracała, Tomasz (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Ustanowienie sakramentu kapłaństwa w powszechnej świadomości Kościoła łączy się z Ostatnią Wieczerzą. W trakcie jej trwania Jezus czyni ze swoich uczniów kapłanów powierzając im Eucharystię. Taka opinia wydaje się jednak wprowadzać sporo niejasności w teologię sakramentalną. Z jednej bowiem strony wszystkie sakramenty „powstają” z przebitego boku Chrystusa na krzyżu dla Kościoła. A z drugiej, z tego ogólnego aksjomatu wyłącza się Eucharystię, której ustanowienie uprzedza moment ofiary na krzyżu. Niniejszy artykuł zwraca uwagę na pojęcie antycypacji w znaczeniu teologalnym i przedstawia możliwość interpretacji ustanowienia sakramentu święceń w czasie Ostatniej Wieczerzy jako wezwania do życia ofiarniczego.Pozycja Zmartwychwstanie we wczesnych pismach rabinicznych i tradycji targumicznejKuśmirek, Anna (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Żydowskie postrzeganie śmierci i zmartwychwstania zmieniało się w ciągu wieków, wywołując dyskusje na te tematy w różnych ugrupowaniach od czasów starożytności. Ważne zmiany miały miejsce w okresie Drugiej Świątyni. Ich świadectwo widać głównie w pismach apokaliptycznych tego okresu. Choć nie należały one do głównego nurtu religii żydowskiej, to jednak miały wpływ na kształtowanie się normatywnego judaizmu. Celem tego artykułu jest przegląd głównych elementów koncepcji śmierci i zmartwychwstania we wczesnych pismach rabinicznych i tekstach targumicznych. Na podstawie współczesnych badań, które zajmują się tymi problemami, zostaną określone zbieżności w postrzeganiu życia po śmierci w obu rodzajach tekstów źródłowych, a jednocześnie podkreślone zróżnicowanie i wielopostaciowość poglądów, które odgrywały ważną rolę w początkach judaizmu.Pozycja Masora wielka w Kodeksie z Aleppo. Analiza problemu na przykładzie Pwt 32,14-33Mrozek, Kinga (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Praca skupia się na analizie masory wielkiej w Kodeksie z Aleppo oraz na ogólnym opisie pracy masoretów. Zasady, jakie funkcjonują w obrębie masory wielkiej, zostały zaprezentowane na wybranym tekście. Jest nim fragment z Księgi Powtórzonego Prawa (Pwt 32,14-33). Całość tekstu obejmuje Pwt 32,1- 43 i zwyczajowo zwie się go „Pieśnią Mojżesza” (w tradycji żydowskiej zaś Haazinu). „Pieśń Mojżesza” w Kodeksie z Aleppo wyróżnia się formą zapisu od pozostałej części tekstu Pwt. We wspomnianym kodeksie Księga Powtórzonego Prawa zapisana jest w trzech wyjustowanych kolumnach, natomiast „Pieśń Mojżesza” tworzą dwie kolumny niewyjustowane. Odnośnie Pwt 32,14-33 tylko siedem uwag z masory małej zostało rozwiniętych w masorze wielkiej. W niniejszej pracy wspomniane przypadki zostały podzielone na dwie grupy: a) masora wielka w górnym marginesie kodeksu (Pwt 32,17.17.16.27.25), b) masora wielka w dolnym marginesie kodeksu (Pwt 32,24.30.31). Za pomocą znaków i uwag masoreci stworzyli formę konkordancji opartej na pamięci, aby zachować wszystkie szczegóły biblijnego tekstu i wykluczyć błędy przy jego czytaniu, kopiowaniu, a także interpretowaniu.Pozycja The Way According to Mark: A Transformative Symbol of Itinerant DiscipleshipRožič, Peter (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Using the symbolism of the way, the narrative of the Gospel according to Mark compels its reader to pursue a transformative itinerary in of identification with the narrative’s main character, Jesus Christ. As the topic of the Markan “way” as a symbol of identification has received scarce scholarly attention, this study begins by defining the key concepts of the way and the symbol, followed by a textual inquiry that relies on a narrative analysis. The ensuing theological analysis finds that through its symbolic power, the “way” serves as both an appeal to comprehend the Lord’s own way and an ethical calling to follow. The Markan “way” points to a disciple’s ongoing quest of identification with Jesus as a transformative and self-effacing path to God who is Himself this way.Pozycja Odkryć Chrystusa przez hebrajskie słowa Psalmu 22 na GolgocieStefański, Jacek (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2015)Coraz częściej można spotkać się z przekonaniem, że Pan Jezus – podobnie jak współcześni mu Żydzi w Palestynie – posługiwał się na co dzień nie tylko językiem aramejskim, ale również hebrajskim. Ewangeliści Mateusz i Marek podają pierwsze słowa Psalmu 22, przypisując je Jezusowi konającemu na krzyżu. Można przypuszczać, że Chrystus wiszący na krzyżu modlił się słowami psalmu, i to nie tylko w języku aramejskim, ale również w języku hebrajskim. W związku z powyższym analiza hebrajskiego tekstu Psalmu odsłania niuanse, które można odnieść do Osoby Syna Bożego podczas Jego męki. Wśród nich należy zauważyć nawiązanie do macierzyństwa, które w zestawieniu z rolą Matki Jezusa w Nowym Testamencie wpisuje się w maryjny wymiar męki Mesjasza. Słowa Psalmu rzucają też światło na mękę Chrystusa nie tylko pod względem fizycznym, ale również duchowym w odniesieniu np. do zdrady Judasza. W końcu hebrajski tekst Psalmu odsłania jego liturgiczny wymiar do tego stopnia, że można dostrzec w nim aluzje do Mszy świętej i jej owoców w życiu Kościoła.