Fondements ontologiques et existentiels de l’éthique chrétienne d’après Saint Augustin

Abstract

Etyka chrześcijańska broni swego autonomicznego charakteru, gdyż jest on niezmienną właściwością chrześcijańskiej doktryny i tradycji Kościoła. Czyni to w oparciu o ontologię osoby i jej nadprzyrodzone powołanie. Daje temu wyraz teologia Nowego Testamentu i Ojców Kościoła. Na przykładzie nauki św. Augustyna, poddanej analizie egzystencjalnej, można wskazać wyraźniej ontologiczne fundamenty etyki oraz jej finalizm. Etyka chrześcijańska nie ma tam charakteru heteronomicznego, pomimo swych nadprzyrodzonych źródeł i inspiracji. Odpowiada ona ścisłej zależności między bytem i powinnością (Sein-Sollen). Jeśli wziąć pod uwagę osobowy byt człowieka, przeznaczonego do osobowej relacji z Bogiem, powinność moralną nakłada sama ontologia bytu osobowego, zdolnego do odpowiedzi na wezwania swego wewnętrznego bytu, w którym obecny jest także głos Boga. Augustyńska idea „wewnętrznego człowieka”, „człowieka przed Bogiem”, „obrazu Bożego w człowieku”, poddana egzystencjalnej ontologizacji, prowadzi do uzasadnienia określonego sposobu bycia oraz powinności i zobowiązań moralnych. Dzięki tej metodzie treści antropologiczne tekstów św. Augustyna nabierają wartości moralnej, gdyż ukazują zakres powinności dla osobowej realizacji człowieka w relacji do Boga, do siebie i do bliźniego. Człowiek staje wówczas wobec imperatywu stawania się tym, kim jest on przed Bogiem. Również idea szczęścia wiecznego jako celu ludzkiego życia nabiera znaczenia moralnego, stając się głównym motywem realizacji osobowego bytu człowieka.