Childhood and Parenthood from the Socio-Cultural Perspective: Transformations of Family Function from the Polish People’s Republic to the Present

Abstract

The academic aim of the article is to examine the concepts of childhood and the family and its functions in two distinct historical periods within the socio-cultural context. This article presents a literature review alongside the author’s own conclusions and reflections. It discusses theoretical perspectives, reports, and research findings relevant to the subject. The primary methodology used was desk research, analysing secondary data, and reviewing subject literature. The study characterizes the socio-cultural background of both periods: Poland under the People’s Republic (PRL) up to and following the systemic transformation, highlighting the evolving roles of the family and the perceptions of childhood. The analysis includes the functioning of the family across different time frames while engaging in socio-cultural discourse surrounding childhood, family, and parenting from various perspectives. The practical significance of this topic lies in understanding the socio-cultural influences, the role of the state, its governance, and ideologies on the family, as well as the progressive changes in its functions. It also provides insight into informed educational interventions and the creation of an appropriate family model. Lack of awareness and susceptibility to ideologies and liberal trends lead to the deconstruction and dysfunction of the family unit.Celem naukowym prezentowanego artykułu jest ukazanie dziecka i dzieciństwa oraz rodziny i jej funkcji w dwóch różnych epokach w kontekście uwarunkowań społeczno-kulturowych. W artykule dokonano przeglądu literatury przedmiotu z jednoczesną prezentacją własnych konkluzji i refleksji. Przedstawiono stanowiska teoretyczne, raporty i wnioski z badań dotyczących podjętego tematu. Metodę główną stanowiła zatem analiza danych zastanych desk research oraz analiza literatury przedmiotu. Scharakteryzowano tło społeczno-kulturowe obu okresów: Polski powojennej jako PRL-u do czasu transformacji ustrojowej i po niej, z jednoczesnym ukazaniem postępujących zmian w funkcjach rodziny oraz percepcji dziec-ka i dzieciństwa. Analiza objęła zagadnienia związane z funkcjonowaniem rodziny w różnych przestrzeniach czasowych z jednoczesnym podjęciem dyskursu socjokulturowego obejmującego dziecko i dzieciństwo, rodzinę i rodzicielstwo w różnych perspektywach. Aplikacyjne znaczenie podjętego tematu ma służyć zrozumieniu wpływów społeczno-kulturowych, znaczenia państwa, jego ustroju, ideologii na rodzinę oraz postępujące zmiany w jej funkcjach. Pozwala także na świadome oddziaływania wychowawcze i kreowanie odpowiedniego modelu rodziny. Brak świadomości, uleganie ideologiom, liberalnym trendom prowadzi do jej dekonstrukcji i dysfunkcyjności.