Katedra gnieźnieńska: polsko-niemieckie zmagania o symbole w czasie zaborów, dwudziestolecia międzywojennego i okupacji hitlerowskiej

Abstract

W czasie niewoli narodowej oraz w dwudziestoleciu międzywojennym rosła symboliczna rola Gniezna, religijna i narodowa. Symbolika ta skupiała się wokół katedry i wyraziła się w upamiętnianiu tablicami i pomnikami ważnych osób i wydarzeń, w publikacjach książkowych o charakterze historycznym oraz w uroczystościach religijnych. W czasie zaborów Niemcy starali się ograniczać symboliczną rolę katedry. Podczas II wojny światowej zamknęli katedrę dla Polaków, a z czasem wykluczyli z niej kult religijny. Dzieła zniszczenia niemal dopełniła Armia Czerwona, która bez powodu zbombardowała katedrę dwa dni po „wyzwoleniu”.

In the time of Poland’s partitions as well as in the interwar period, the national and religious symbolic significance of Gniezno was increasing. This symbolic role was built upon the cathedral and found its manifestation in commemorating important persons and events in plaques and monuments, in publications on history as well as in religious celebrations. During the partitions, the Prussians strove to limit the symbolic role of Gniezno. During World War II Germans closed the cathedral for Polish people only to exclude it later from any religious service. The act of destruction was almost completed by the Red Army which bombarded the church two days after the “liberation”.