Maria fide aperta genuit Salvatorem eius resurrectionem credendo exspectavit et est credentium mater. Riflessioni patristiche nel contesto dei due formulari della „Collectio Missarum de Beata Maria Virgine”

Abstract

Dnia 15-go sierpnia 1986 roku Kongregacja Kultu Bożego promulgowała typiczne wydanie "Collectio Missarum de Beata Maria Virgine". Ten maryjny dodatek do Mszału Rzymskiego zawiera 46 kompletnych formularzy mszalnych, przeznaczonych do celebracji na przestrzeni całego roku liturgicznego. Wiele ze znajdujących się tu tekstów euchologijnych stanowi adaptację różnych modlitw już istniejących i używanych w liturgii Kościoła, wiele jednak zostało ułożonych na nowo. Patrząc na źródła owych tekstów łatwo dostrzec te biblijne i liturgiczne, nie można jednak nie dostrzec także, bardzo znaczącej inspiracji patrystycznej, mającej w tych tekstach swoje mocne odbicie. W powyższym artykule zamierzaliśmy zaprezentować właśnie owe tło teologiczne, jakie możemy znaleźć w nauczaniu Ojców Kościoła, a którego odbicie znajdujemy w dwóch formularzach Collectio, przeznaczonych do celebracji w Okresie Wielkanocnym. Oba formularze prezentują tajemnicę Matki Bożej w kontekście wydarzeń paschalnych Chrystusa. Są wydobyciem i podkreśleniem tych prawd, które pozwalają na celebrację misterium maryjnego właśnie w kontekście owych wydarzeń paschalnych. Pierwszy formularz (w Collectio nr 15) zatytułowany "Beata Maria Virgo in resurrectione Domini" jako charakterystyczny aspekt postawy Maryi, który pozwala na określenie Jej udziału w wydarzeniu zmartwychwstania Chrystusa, podkreśla Jej wiarę. Ponieważ cechą tej wiary jest jej niezmienność możemy mówić, że Matka Boża uczestniczyła w tajemnicy paschalnej Syna z taką samą pewnością wiary z jaką przyjęła Zwiastowanie. Ojcowie Kościoła w sposób szczególny zwracają uwagę na tę wiarę. Bazując na przekazach biblijnych próbują oni określić te najbardziej istotne i charakterystyczne cechy postawy Maryi, które decydują o Jej wyjątkowej roli jaką odgrywa w historii zbawienia. Wśród tych cech jako wiodąca postrzegana jest właśnie wiara, która w interpretacji Ojców charakteryzuje się cechami szczególności i wyjątkowości. W pierwszym rzędzie podkreślana jest jej wielkość, którą Ojcowie wskazują odwołując się w szczególności do biblijnych słów Elżbiety z opisu Nawiedzenia (Łk 1, 45). Niemniej istotną cechą wiary Maryi, w nauczaniu Ojców Kościoła, jest również jej stałość, która traktowana jest również jako podstawowy wyróżnik w stosunku do wiary chociażby Apostołów. Ta właśnie cecha pozwala widzieć Matkę Bożą uczestniczącą w wydarzeniach paschalnych z wiarą równą tej z jaką przyjęła słowa Gabriela. Drugi formularz (nr 16) zatytułowany "Sancta Maria, fons lucis et vitae", chociaż koncentruje się na podkreśleniu munus matemum Kościoła w celebracji sakramentów paschalnych, czyli inicjacji chrześcijańskiej, każę w obrazie Kościoła widzieć obecność Maryi w tych sakramentach. Zostaje w ten sposób podkreślona macierzyńska rola Matki Bożej wobec wszystkich wierzących. Naświetlenie tej prawdy znajdujemy również przede wszystkim u Ojców Kościoła, którzy w macierzyństwie Maryi widzą podstawowy obraz macierzyństwa Kościoła, przez co w paschalnym dziele Kościoła, polegającym na rodzeniu do łaski, pozwalają widzieć macierzyńską obecność Maryi.