Jak nudzić się umiejętnie? Refleksja na motywach myśli F. Nietzschego, E. Ciorana, J. Brodskiego i M. Archer

Abstract

According to Nietzsche, boredom appeared already in Eden. By fighting it, man discovered the value of cognition. At the same time, however, he got into conflict with God. Nietzsche’s thought is continued by Cioran. He claims that the source of the essential boredom is man’s incompatibility with the world he lives in, and its effect is fear of himself. Boredom is paid for by man’s inability to find the ultimate meaning of the world and of life. Contrary to this unambiguously negative image of boredom, one can also point to its positive aspects. In his essay The Praise of Boredom, Brodsky advises to sometimes give in to boredom and use the experience to deepen one’s self-knowledge and to grasp the relation between consciousness and the dimension of time. The author of the text develops this idea. Using elements of the philosophical anthropology of critical realism M. Archer, he proposes an active and constructive approach to experiencing the state of boredom in the perspective of an affirmative and at the same time critical attitude towards oneself.Według Nietzschego nuda pojawiła się już w Raju, a walcząc z nią, człowiek odkrył wartość poznania, lecz równocześnie poróżnił się z Bogiem. Myśl Nietzschego kontynuuje Cioran, twierdząc, że źródłem pierwotnej nudy jest niedopasowanie człowieka do świata, w jakim żyje, a skutkiem – strach przed samym sobą. Nudą płaci człowiek za nieumiejętność odnalezienia ostatecznego sensu świata i życia. Wbrew temu jednoznacznie negatywnemu obrazowi nudy, można wskazać także pozytywne jej aspekty. Brodski w eseju Pochwała nudy radzi, by czasem poddać się nudzie i wykorzystać to doświadczenie dla pogłębienia samowiedzy i uchwycenia relacji między świadomością a wymiarem czasu. Autor tekstu rozwija tę ideę. Wykorzystując elementy antropologii filozoficznej realizmu krytycznego M. Archer, proponuje aktywne i konstruktywne podejście do przeżywania stanu znudzenia w perspektywie afirmatywnego, a zarazem krytycznego stosunku do samego siebie.