Deuteronomistyczna koncepcja konfrontacji Eliasza z Achabem. Studium historyczno-krytyczne 1 Krl 17, 1; 18, 1–2. 41–46

Abstract

W artykule przyjrzano się fragmentowi cyklu o Eliaszu metodą historyczno-krytyczną. Celem było przeanalizowanie relacji proroka do króla na podstawie trzech fragmentów (1 Krl 17, 1; 18, 1–2. 41–46), które przestawiają ich interakcję. Hipotezą tekstu było założenie istnienia jednej, archaicznej tradycji, do której należały wyżej wymienione fragmenty. Nie wpisują się one bowiem w obraz interakcji Eliasza z Achabem, wynikający z kontekstu (16, 29–34; 18, 17–20; 21, 17–29), gdzie król ukazany jest jako zły i bezbożny władca, będący w konfrontacji z prorokiem. Z omawianych fragmentów wywnioskować można neutralną lub nawet pozytywną relację pomiędzy tymi postaciami. Ponadto należy wskazać na konfrontację z baalizmem, obecnym już w archaicznej warstwie tekstu i bardzo uwydatniony w jego ostatecznej formie. Zgodnie z zastosowaną metodą przeanalizowany został kontekst (bliższy i dalszy) fragmentów, została przeprowadzona ich analiza literacka, krytyka tekstu, egzegeza oraz przyjrzano się teologii z nich wynikającej. Po przeanalizowaniu tekstów można stwierdzić istnienie jednej, predeuteronomistycznej tradycji, która została w czasie kilkakrotnie przeredagowana i uzupełniona, aby pasowała do deuteronomistycznej wizji.

In this paper, a fragment of the series about Elijah has been looked at with the usage of the historical-critical method. Its purpose was to examine the relationship between the prophet and king based on three fragments (1 Kings 17:1; 18:1–2. 41–46), which present their interactions. The hypothesis of this article was the assumption of the existence of one, archaic tradition to which belonged mentioned fragments. Those texts don’t fill in into the interaction image of Elijah and Achab, that outcomes from context (16:29–34; 18:17–20; 21:17–29), where the king is pictured as evil, impious and in confrontation with the prophet. From an examination of the main texts, it can be extracted neutral or even positive relations between those characters. Moreover, it is needed to point out the existence of confrontation with Baalism present in the archaic layer of the texts, even more so in its final form. Accordingly, to used method context (closer and farther) of examined texts has been analyzed, as well as their literary analysis, textual criticism, exegesis, and arising theology. After examination of the texts, it can be stated existence of one, predeutronomistic tradition, which has been, in time, redrafted and augmented several times, for it to be adapted to the deuteronomistic vision of the text.