Constitutional conventions and the theory of relativity of moral norms

Abstract

Celem artykułu jest spojrzenie na znaczenie norm moralnych w formowaniu i zmianach konstytucyjnych stosunków prawnych. W pracy spróbujemy odpowiedzieć na kilka pytań. Po pierwsze, czy wpływ maksym norm moralnych w stosunkach prawnych jest typowym tylko dla państw anglosaskich z ich ustalonym układem. Analizując praktykę stosunków prawnych, motywację zachowania podmiotu, korzystamy z literatury doktrynnej i periodycznej państw. Staramy się spojrzeć, czy na pewno normy moralne są relatywne i dlaczego nie odpowiadają pozytywistycznemu spojrzeniu na stosunki prawne. W artykule zwracamy uwagę na to, że aspekt moralny jest nie tylko ważnym fundamentem, który wpływa na normy zachowania społeczności, ale w niektórych wypadkach może być jedynym prawnym źródłem, który może harmonizować konstytucyjne stosunki prawne. Zachowanie się konstytucyjno-prawne podmiotu może przekształcać się w zwyczaje konstytucyjne. Dlatego ważnym jest, aby stosunek prawny podmiotu od początku odzwierciedlał treść maksym norm moralnych. Precedens w zachowaniu się, który nie opiera się na tych ustawach, powoduje w przyszłości konflikty pomiędzy podmiotami prawa konstytucyjnego. W państwach anglosaskich wartości moralne są uważane za źródło prawa i pochodzą z Dekalogu (Stany Zjednoczone, Wielka Brytania). W tych państwach imperatyw uniwersalizmu norm moralnych nie podlega wątpliwościom; często odpowiadają im decyzje sądów. Tradycje w prawie cywilnym niektórych konstytucji (Niemcy, Polska, Grecja i inne) wskazują na wartości moralne jako najwyższy wyraz praworządności. Lecz istnieje zawsze możliwość załamania się tych wartości i problem ich obrony w sądzie. Na Litwie normy moralne nie są źródłem prawa konstytucyjnego. W preambule Konstytucji 1992 roku jest powiedziane, że sprawiedliwość jest wartością którą trzeba zdobywać. Więc normy moralne jako źródło sprawiedliwości nie są uznawane wprost. Konstytucyjny stosunek prawny Republiki Litewskiej często motywuje swoje zachowanie odwołaniem do norm moralnych. Podmiot prawa konstytucyjnego musi opierać się na istniejącej konstytucji i uniwersalnych maksymach norm moralnych. Lecz na razie pozostaje tylko dążeniem.