“Ordo Missae” del “Missale Paulinorum” del 1506. Introduzione

Abstract

Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika, założony w XIII wieku, przez trzysta lat (a nawet nieco więcej), posiadał własny ryt, posługując się zarówno mszałem, jak i brewiarzem. W roku 1600 podczas kapituły generalnej zdecydował się na przyjęcie obrządku rzymskiego. Chcąc ukazać bogactwo naszej paulińskiej liturgii przepisałem Ordo Missae zawarte w Mszale Jana Olbrachta z 1506 roku, znajdujący się na Jasnej Górze. Badając Missale Paulinorum z 1506 roku zauważamy, że pierwsza część mszy różni się od obrządku rzymskiego. Przygotowanie kielicha miało miejsce przed introitem Mszy św. Od tego momentu celebracja jest taka sama jak w obrządku rzymskim aż do ofertorium. Na początku ofertorium kapłan odmawiał modlitwę: Sanctifica quaesumus, Domine. Następnie wszystkie modlitwy są zgodne z rytem rzymskim. Niewielką różnicę odnajdujemy w modlitwach przed Komunią świętą. Po modlitwie: Domine Ihesu Christe, qui dixisti Apostolis tuis, kapłan całował ołtarz i mówił: Pax Christi et caritas Dei maneat semper in cordibus vestris. Amen. Modlitwy tej nie ma w Mszale z XIII wieku, w Mszale z 1474 roku, i w Ordo Missae Ioannis Burckardi jak i w Mszale z 1570 roku. Formułę tę znajdziemy w Mszale Sangallensis 338, z pewnymi modyfikacjami. Potem kapłan dodawał: Habete vinculum pacis et caritatis, ut apti sitis sacrosanctis mysteriis Christi. Amen. Formuły tej nie ma także w mszale XIII-wiecznym, w mszale z 1474 roku, w Ordo Missae Ioannis Burckardi i w mszale z 1570 roku, ale znajdujemy ją w Mszale Sangallensis 338. Przyglądając się Mszałowi Olbrachta, mogłem lepiej pogłębić przedtrydencką liturgię paulińską. Jest jeszcze wiele do zrobienia, szczególnie w kontekście ksiąg liturgicznych Zakonu Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika. Oby prezentowany tekst stał się zachętą do zaawansowanych studiów i prac badawczych poświęconych liturgii średniowiecznych paulinów!