Primum ethicum et primum anthropologicum et primum metaphysicum conventuntur

Abstract

The aim and scope of this paper is encapsulated in its title, namely, the phrase: Primum ethicum et primum anthropologicum et primum metaphysicum conventuntur. The author contends that in the act of cognition we are given a full, complex and rich reality. That spontaneous and universal act of contact with the reality may be divided into particular experiences which are narrower in their scope and provide bases for various philosophical disciplines. The latter serves the purpose of capturing the specific character of this rich reality’s manifold aspects. The paper proves that the unity of these experiences along with the resulting unity of philosophical disciplines consists in the fact that the ethical-experience or anthropological experience-based description of what something is like, turns out to be insufficient, because it is inspired by a question from the sphere of metaphysical experience: why it is like that.

Zasadniczą ideę artykułu wyraża jego tytuł w sformułowaniu: Primum ethicum et primum anthropologicum et primum metaphysicum conventuntur. Autor tekstu argumentuje, że w akcie poznania dana jest człowiekowi cała złożona, bogata rzeczywistość. Ów spontaniczny i powszechny akt kontaktu z rzeczywistością dzielony jest na węższe zakresowo doświadczenia, stojące u podstaw poszczególnych dyscyplin filozoficznych. Czyni się to dla uchwycenia specyfiki rożnych aspektów owej bogatej rzeczywistości. Artykuł dowodzi, że jedność tych doświadczeń i oparta na niej jedność dyscyplin filozoficznych polega na tym, że podany w oparciu o doświadczenie etyczne czy antropologiczne opis tego, jakie coś jest, okazuje się niewystarczający, gdyż prowokowany jest pochodzącymi z doświadczenia metafizycznego pytaniami: dlaczego to jest takie, jakie jest.