The Dilemmas of a Sorcerer's Disciple. Arguments for and against Manipulation of the Human Genotype

Abstract

Rozwój genetyki molekularnej otworzył przed człowiekiem możliwości ingerowania w ludzki genotyp, które przed zaledwie półwiekiem pozostawały jedynie w sferze fantazji. Zastosowanie technik inżynierii genetycznej jest ambiwalentne: z jednej strony stwarza nowe szanse leczenia chorób uznawanych dotąd za nieuleczalne, z drugiej stanowi pokusę ingerencji o charakterze eugenicznym. Granica pomiędzy uznanymi za moralnie dopuszczalne a moralnie niedopuszczalnymi ingerencjami genetycznymi przebiega, zdaniem większości autorów, zgodnie z podziałem na działania terapeutyczne i pozaterapeutyczne. Podział taki nie rozwiązuje jednak wszystkich problemów. Po pierwsze, trudno wyznaczyć ostrą granicę pomiędzy obu rodzajami interwencji, po drugie zaś, ambiwalentny jest również charakter argumentacji odnoszonej „za” i „przeciw” genetycznym ingerencjom. Zarówno przeciwnicy jak i zwolennicy genetycznej terapii twierdzą, że występują w obronie ludzkiej godności i dobra nienarodzonych jeszcze dzieci. Wspólnie odwołują się też do poczucia odpowiedzialności za genetyczną kondycję przyszłych pokoleń. Powstający tutaj dylemat (nazwany w tytule artykułu dylematem ucznia czarnoksiężnika), wydaje się rozstrzygalny jedynie w perspektywie antropologicznej, tj. odpowiedzi na pytanie kim jest człowiek i co stanowi o jego osobowej godności.