Religious Profession as Sacramentals Impressing Character

Abstract

Życie zakonne jest tajemnicą Kościoła. Z samej natury życia zakonnego wynika, że nie ma ono charakteru ani typowo „świeckiego”, ani wyłącznie „duchowego”. Zrodziło się dość wcześnie w historii Kościoła. Było motywowane albo pragnieniem chwały męczeństwa, albo pragnieniem „poważnego” potraktowania życia chrześcijańskiego, gdyż funkcjonowało ono w ramach religii państwowej, której wyznawcy nie zawsze odznaczali się gorliwością. Życie monastyczne rozwinęło się na pustyniach Egiptu wraz z pojawieniem się pustelników. Z czasem zaczęli oni łączyć się w społeczności, które przyjmowały specjalne zasady życia oraz zwierzchnictwo przełożonych. Ten sposób funkcjonowania wspólnot monastycznych utrzymał się aż do „rewolucji” przeprowadzonej przez zakony żebracze. W XII wieku profesja przekształciła się w profesję trzech rad ewangelicznych: ubóstwa, czystości i posłuszeństwa, która aż do powstania jezuitów miała charakter uroczysty i wieczysty. Św. Ignacy Loyola wprowadził pojęcie prostych ślubów odnawialnych i jeszcze bardziej oddalił profesję zakonną od jej monastycznych korzeni. Natomiast Leon XIII ustanowił okres odnawialnych ślubów prostych (co najmniej trzyletni) dla wszystkich zakonników po nowicjacie, a przed ślubami wieczystymi. Profesja zakonna – chociaż nie ma sakramentalnej natury – jest środkiem do prowadzenia doskonalszego życia chrześcijańskiego. Profesję zakonną w pewnym zakresie można porównać do chrztu – tak jak ten sakrament jest bramą Kościoła, tak profesja stanowi „bramę” życia zakonnego. Kościół będący Mistycznym Ciałem Chrystusa kontynuuje Jego boską i ludzką działalność na ziemi. Ta aktywność wyraża się w świętych obrzędach, które Ojcowie nazywali misteriami (gr. μυστήρια). Życie zakonne przez bardzo długi czas było postrzegane jako jedna z tych tajemnic. Tertulian przetłumaczył μυστήριον na łacińskie sacramentum, co znaczeniowo kojarzy się z przysięgą wojskową składaną przez rzymskich żołnierzy. Św. Augustyn twierdził, że niektóre sakramenty pozostawiają na odbiorcy trwały ślad, podobnie jak pieczęć wojskowa. Można powiedzieć, że mnisi złożyli sacramentum do walki w armii Chrystusa i zostali zapieczętowani w Jego służbie przez profesję. Po usystematyzowaniu teologii sakramentów profesja zakonna została wykluczona z listy siedmiu sakramentów. Po Soborze Watykańskim II Kościół powrócił do szerszego rozumienia sakramentalności. Konsekracja lub stałe błogosławieństwo osób dla określonych posług lub funkcji istnieje jako kategoria sakramentaliów. Podobnie jak posługa akolity lub błogosławieństwo opata są przyjmowane na stałe, tak samo jest ze ślubami zakonnymi. Znak profesji uroczystej trwa, podobnie jak konsekracja kościoła czy ołtarza. Profesja wieczysta jako taka może być zatem postrzegana jako sakramentale (sacramentalium) o charakterze trwałym.