Studia Gdańskie, 2020, T. 46
Stały URI dla kolekcjihttps://theo-logos.pl/handle/123456789/29050
Przeglądaj
Ostatnie zgłoszenia
Pozycja Jakub Kostiuczuk, Nauczanie społeczne Kościoła prawosławnego, Wydawnictwo Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, Warszawa 2018, s. 160.Łużyński, Wiesław (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Pozycja Stanley P. Rosenberg et al. (ed.), Finding Ourselves after Darwin. Conversations on the Image of God, Original Sin, and the Problem of Evil, Baker Academic, Grand Rapids 2018, s. 376.Roszak, Piotr (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Pozycja Obraz społeczności polskiej w Wiedniu w twórczości Adama ZielińskiegoRomejko, Adam (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Polacy zamieszkujący w Austrii, szczególnie zaś w Wiedniu, są wyróżniającą się społecznością polonijną. Może więc dziwić, że nie stanowią oni tematu, chętnie podejmowanego przez twórców literackich. Do znanych pisarzy, którzy piszą o nich, należy Radek Knapp (1964-). Inną postacią, która warta jest zainteresowania, jest pochodzący z Kresów Adam Zieliński (1929- 2010). Karierę pisarską rozpoczynał późno – gdy przeszedł na emeryturę. W powieściach i opowiadaniach prezentuje on Wiedeń, w którym się osiedlił pod koniec lat 50., w tym zamieszkujących tam Polaków. Recenzujący jego utwory chwalą go za bycie bystrym obserwatorem, który swe przemyślenia zawarł w żywo napisanych utworach. Zieliński prezentując społeczność polską w Wiedniu, wskazuje na jej początek, tj. lata 80. XX w., i ekonomiczny charakter. W ocenie tej społeczności jest niekonsekwentny – z jednej strony ją krytykuje, wytyka liczne przywary i w konsekwencji dystansuje się wobec niej, z drugiej oczekuje, że zostanie uznany za prominentnego jej przedstawiciela.Pozycja Sekularyzacja. Kilka uwag w perspektywie myśli J. Ratzingera – Benedykta XVIOchman, Andrzej (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Religia od początku towarzyszyła ludzkości. Zajmowała na przestrzeni dziejów różne miejsce i odgrywała w społeczeństwie wiele ról. Był okres sojuszu ołtarza z tronem, a od oświecenia sojusz ten coraz bardziej słabł. Na obecność tego procesu współcześnie wskazuje także papież Benedykt XVI. Sekularyzacja jednak nie jest dla niego procesem na wskroś negatywnym. Uznaje on słuszność autonomii rzeczywistości doczesnych, a zatem również autonomii uprawiania nauki oraz organizowania społeczeństwa. Niebezpieczeństwo kryje się w źle rozumianym sekularyzmie, który wyklucza obecność Boga z życia społecznego i spycha religię do życia jedynie prywatnego. Zdaniem papieża powinna istnieć, i jest możliwa, konstruktywna współpraca między religią a tym, co świeckie, dla rozwoju dobra wspólnego.Pozycja Zasady społeczne w życiu wspólnym. Refleksje na podstawie dokumentu „Młode wino, nowe bukłaki”Łużyński, Wiesław (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Dobro wspólne, solidarność i pomocniczość są społecznymi zasadami prawa naturalnego. Dotyczą więc każdej formy życia społecznego. W ich duchu należy kształtować również życie wspólne sióstr i braci zakonnych. Ważnymi elementami dobra wspólnego są: realizacja charyzmatu zgromadzenia, odpowiednia formacja do życia zakonnego, zachowanie reguł wspólnego życia i ewangeliczny styl sprawowania władzy. Solidarność w życiu wspólnoty przejawia się we wzajemnej odpowiedzialności za siebie osób i wspólnot, pomocy słabszym i będącym w potrzebie osobom i wspólnotom, a także zaangażowanie na rzecz wspólnoty. Pomocniczość w jej aspekcie negatywnym postuluje szacunek dla autonomii i podmiotowości osób i wspólnot. Natomiast aspekt pozytywny zakłada uzupełniającą pomoc świadczoną przez przełożonych i całą rodzinę zakonną osobom i wspólnotom znajdującym się w trudnej sytuacji.Pozycja Nieznana twórczość muzyczna Władysława ŻeleńskiegoKaczorowski, Robert (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)W niniejszym artykule autor przybliża osobę i dzieło polskiego kompozytora Władysława Żeleńskiego (1837–1921) oraz prezentuje 11 nieznanych jego utworów, przechowywanych w polskich zbiorach archiwalnych. Są to: Zwiastowanie; Biała Księżniczka; Dobra noc; Humoreska; Morze; Noc majowa op. 49; Oboja wiosna; Pieśń do Wilji op. 34 nr 2; Pieśń żeglarzy op. 34 nr 1; Pobudka oraz Preludium. W ostatnim czasie utwory te doczekały się premierowych nagrań fonograficznych na płytach CD , wydanych w renomowanej firmie Acte Préalable.Pozycja Antyczne źródła estetyki muzycznejBramorski, Jacek (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Począwszy od Pitagorasa, poprzez Platona i Arystotelesa, starożytna teoria estetyki muzycznej akcentowała szczególne znaczenie piękna muzyki w perspektywie etycznej, zarówno w wymiarze osobistym, jak i społecznym. Muzyka spełniała istotną funkcję w wychowaniu młodzieży według szlachetnego ideału kalokagatii. W ten sposób stanowiła ona niezbędny element antycznej paidei, formując moralny charakter człowieka oraz uzdalniając go do kontemplacji piękna. Antyczna wizja estetyki muzycznej stała się bliska chrześcijańskiemu ujęciu tego zagadnienia. Charakterystyczna dla filozofii starożytnej koncepcja etosu muzycznego wywarła wpływ nie tylko na kształtowanie się teorii muzyki w następnych wiekach, ale na rozwój całej kultury europejskiej. Myśl filozofów antycznych nie straciła swej aktualności. Wskazuje także nam, że nie można ograniczać dzieła wychowania jedynie do aspektu praktyczno-technicznego, gdyż pomijając wyższe zdolności duszy, nie osiągnie się właściwego celu edukacji, jakim jest moralna dobroć i prawość człowieka.Pozycja Człowiek duchowy w publikacjach ks. prof. dr hab. Ireneusza WerbińskiegoGałązka, Włodzimierz (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Ks. Ireneusz Werbiński w swoich refleksjach na temat człowieka duchowego wychodzi od fundamentu antropologicznego, definiując osobę jako istotę ludzką, która dokładnie jest tym, co przewidział dla niej Stwórca. Rozwój człowieka oraz realizowanie określonych przez niego zadań życiowych rozpoczyna się od poznania i formacji siebie – jego cech osobowych. Jest to asumptem do przebudzenia wiary prowadzącego do żywych relacji osobowych z Bogiem. Duchowość właściwie przeżywana – wskazuje ks. Werbiński – powinna integrować wszystkie wymiary osoby: biologiczny, psychiczny i duchowy. Cały proces kształtowania duchowego człowieka ma znaczący wpływ na powstawanie w nim i utrwalanie obrazu Boga. Aby odczytać prawidłowy obraz duchowości człowieka w jego procesie zmierzania ku świętości, należy przede wszystkim zaczerpnąć z Biblii, której źródłem jest Bóg.Pozycja Miszna o konsekwencjach pomyłek Sanhedrynu, arcykapłana lub rządzącychMarcinkowski, Roman (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Pomyłki Sanhedrynu, arcykapłana lub króla stały się przedmiotem rozważań twórców Miszny, a ich opinie na ten temat zebrano w traktacie Horajot (Pouczenia), który omawia szczegółowo to zagadnienie wskazując odpowiedzialność zbiorową lub indywidualną w konkretnych sytuacjach, kiedy to nie sąd, a indywidualni ustawodawcy prawa są zobowiązani do złożenia ofiar przebłagalnych za grzech. Wyjaśnia się tu także sprawy dotyczące arcykapłana i króla, którzy z różnych powodów złamali prawo, podaje podstawy prawne postępowania w przypadku stwierdzenia pomyłki Sanhedrynu lub arcykapłana oraz wskazuje ofiary, jakie należy wtedy złożyć. Artykuł opiera się na treści traktatu Miszny Horajot, który w pierwszym rozdziale wyjaśnia zagadnienia prawne związane z przypadkami, gdy sąd wydał decyzję przeciwną jednemu z przykazań Tory. Rozdział drugi podaje pouczenia w przypadku namaszczonego kapłana, który podjął decyzję nieświadomie. Rozdział trzeci rozważa sankcje prawne w przypadku namaszczonego arcykapłana, który zgrzeszył. Traktat Horajot zamyka czwarty dział Miszny Nezikin (Szkody), co według Majmonidesa ma swoje uzasadnienie: po przedstawieniu bardzo etycznych zachowań w przedostatnim w tym porządku traktacie Pirke Awot (Sentencje Ojców) przyszedł czas na wskazanie ludzkich błędów i ułomności.Pozycja Kapłani – męczennicy dekanatu łasińskiego z czasów II wojny światowejGalanciak, Dawid (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Dekanat łasiński naznaczony jest krwią kapłanów, którzy posługiwali w nim w czasie II wojny światowej. Należeli oni do duchowieństwa ówczesnej diecezji chełmińskiej, dziś diecezji toruńskiej, które poniosło męczeństwo. Świadkami ich śmierci są nieme tablice umieszczone w kościołach dekanatu, które wołają do żyjących, by ocalić ich pamięć i ofiarę. Artykuł przedstawia biogramy męczenników z Łasina, Dąbrówki Królewskiej, Szembruka, Szynwałdu, Strzelec i Świętego. Opisane postacie oraz sposób pozbawiania ich życia przez okupanta pokazują, jak wielkie cierpienie wpisane jest w historię Łasina i jego okolic.Pozycja Obraz życia zakonnego w pismach polemistów kalwińskich w Rzeczypospolitej w XVI – XVII wiekuWodziński, Grzegorz (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)W prezentowanym artykule został przedstawiony temat stosunku kalwinistów polskich wobec katolickich zgromadzeń zakonnych w XVI oraz pierwszej połowie XVII wieku. Spośród wielu przedstawicieli konfesji helweckiej w Rzeczypospolitej wybrano trzech autorów, którzy zarówno w obszerny jak również wnikliwy sposób podjęli w swoich dziełach ten temat. Zgromadzenia zakonne były niewątpliwie obiektem zainteresowania ze strony protestantów polskich. Jak wykazano, znali oni również procedurę kanoniczną dotyczącą powoływania zakonów do życia w Kościele. Krytyka, zarówno fundamentalnych kwestii teologicznych jak również społecznych, związanych z funkcjonowaniem zakonów, utrzymana była najczęściej w ostrym tonie, nie pozbawionym jednak mocnych argumentów teologicznych.Pozycja Synagoga i Kościół w I w. po Chr. – razem czy osobno?Chwiła, Dorota (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Pierwszy wiek po Chrystusie jest bardzo ważnym okresem dla kształtowania się judaizmu rabinicznego i chrześcijaństwa. Bowiem w tym czasie doszło do rozejścia się dróg Kościoła i Synagogi. Proces ten był długotrwały i naznaczony licznymi konfliktami. Przede wszystkim tym, co różniło obie religie, było odmienne rozumienie głównych filarów judaizmu Drugiej Świątyni, takich jak: monoteizm, Prawo, świątynia, wybranie i przymierze. Jednak należy podkreślić, że w centrum sporu znajdowała się osoba Jezusa jako obiecanego Mesjasza i Syna Bożego. To właśnie wiara w Niego stała się powodem ostatecznego rozdziału.Pozycja Racjonalnie o nieracjonalnym. Filozoficzne aspekty nauki o wróżbiarstwie i magii św. Tomasza z AkwinuDutkiewicz, Tomasz (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Jan Paweł II w encyklice Fides et ratio wskazał na św. Tomasza z Akwinu jako na „mistrza sztuki myślenia”, podkreślając jego umiejętność godzenia wiary i rozumu. Ogromną zasługą Akwinaty pozostaje z całą pewnością udoskonalenie odziedziczonego po Arystotelesie filozoficznego instrumentarium oraz wykorzystanie go w procesie racjonalizacji prawd objawionych. Instrumentarium to posłużyło św. Tomaszowi również w podjętej przezeń z powodzeniem próbie zmierzenia się z zagadnieniami tak nieracjonalnymi, jak magia i wróżbiarstwo. Akwinata odwołuje się w niej do filozoficznych koncepcji przyczynowości sprawczej, intelektualnej i zmysłowej części ludzkiej duszy oraz znaku, pojętego jako materialny pośrednik w procesie komunikacji. Wykorzystanie tych koncepcji pozwoliło św. Tomaszowi odnieść się w sposób racjonalny do szeregu problemów związanych z wróżbiarstwem i magią, takich jak: na ile przepowiadanie przyszłości znajduje swoje racjonalne uzasadnienie, dlaczego wpływ ciał niebieskich nie może determinować ludzkiego losu, czy też skąd pochodzi skuteczność działania mistrzów magii.Pozycja W stronę socjologii pastoralnej, czyli o relacjach socjologii z teologią pastoralnąTutak, Mateusz J. (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Kościół katolicki, chcąc skutecznie realizować swoją zbawczą misję, potrzebuje refleksji, która pomoże dostosować metody i formy działalności duszpasterskiej do okoliczności, miejsca i czasu, w którym funkcjonuje. Teologia pastoralna odpowiada na to zapotrzebowanie, podejmując interdyscyplinarne badania nad aktualnym czasem istnienia Kościoła. Na gruncie teologicznym konieczne jest rozwijanie socjologii pastoralnej, której głównym celem jest zbieranie i systematyzowanie przydatnej w duszpasterstwie wiedzy z zakresu socjologii ogólnej i jej szczegółowych odmian, zwłaszcza socjologii religii i socjologii katolicyzmu. Pozwala ona na zastosowanie wiedzy socjologicznej do konkretnego obszaru badań dotyczących działalności duszpasterskiej i jej interpretacji teologicznej. Socjologia pastoralna nie ma jednak charakteru jedynie interpretacyjnego. Rości sobie także prawo do wykorzystywania wiedzy socjologicznej przy ustalaniu norm i zasad, które będą służyły skutecznemu rozwojowi działalności duszpasterskiej.Pozycja Problematyka dokumentów Zespołu Ekspertów Konferencji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych wydawanych w latach 2008-2020Kubiak, Piotr (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Życie ludzkie na każdym etapie istnienia posiada niezbywalną wartość. Podstawowymi zagadnieniami dotyczącymi tego tematu są: początek życia, jego trwanie, leczenie, proces umierania, śmierć. We współczesnym świecie można zauważyć wiele poglądów, które są niezgodne z zasadami etyki czy moralności chrześcijańskiej. Kwestie te budzą wiele wątpliwości natury moralnej, etycznej czy prawnej. W odpowiedzi na te zagadnienia Episkopat Polski powołał w 2008 roku Zespół Ekspertów ds. Bioetycznych, którego zadaniem jest opiniowanie tych kazusów zgodnie z nauczaniem Kościoła katolickiego. Niniejszy artykuł ukazuje tematykę dokumentów wydawanych przez Zespół Ekspertów ds. Bioetycznych w latach 2008-2020.Pozycja Przesłanie świętości kapłańskiej Sługi Bożego Kardynała Stefana WyszyńskiegoWerbiński, Ireneusz (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Jan Paweł II w homiliach podczas kanonizacji niejednokrotnie zwracał uwagę na to, że święci, choć fizycznie przemijają, to nie przemija ich przesłanie egzystencjalno-duchowe. Z perspektywy czasu wydaje się, że przemyślenia Prymasa Tysiąclecia mają dziś jeszcze większą siłę wymowy niż wtedy, kiedy były aktualnie przez niego przekazywane. Wśród wielu inicjatyw podejmowanych przez Wyszyńskiego troska o formację duchową kapłanów należała do priorytetowych. Jako bystry obserwator życia zdawał sobie sprawę z tego, że wiara polskiego ludu, o wiele bardziej niż w krajach Europy Zachodniej, jest organicznie związana z wiarą ich duszpasterzy. Obecnie w niektórych mediach, a szczególnie w filmach: Kler (polski fabularny film obyczajowy z 2018 w reżyserii Wojciecha Smarzowskiego), a jeszcze bardziej w Tylko nie mów nikomu (polski film dokumentalny z 2019 roku w reżyserii Tomasza Sekielskiego), ukazany jest bardzo negatywny obraz polskiego księdza. Przeciwwagą dla tak negatywnego obrazu księdza mogą być księża świadkowie, a niewątpliwie takim kapłanem był Sługa Boży kard. Stefan Wyszyński. Niniejszy artykuł ukazuje przesłanie świętości kapłańskiej kard. Stefana Wyszyńskiego. Artykuł odwołuje się do świętości Boga, który pragnie nią obdarowywać człowieka, dlatego pierwszy punkt mówi o potrzebie zjednoczenia kapłana z Bogiem. Całe życie Prymasa Tysiąclecia jest ściśle zjednoczone z osobą Maryi, stąd drugi punkt przedstawia maryjny wymiar świętości kapłańskiej. Punkt trzeci ukazuje świadectwo jako znak uwiarygodnienia świętości. Świętość kapłańska powinna mieć odniesienie do posługi duszpasterskiej, dlatego czwarty punkt ukazuje wybrane obszary duszpasterskiego wymiaru świętości: zaangażowanie w życie Kościoła, sprawowanie Eucharystii i posługa Słowa Bożego.Pozycja The Martyrological Dimension of Petrine Primacy in the Teachings of Joseph Ratzinger – Benedict XVIWoźniak, Jakub (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)The author succinctly discusses the martyrological dimension of Petrine primacy on the basis of the teachings of Joseph Ratzinger – Benedict XVI. The paper presents the biblical foundation of the prophecy of St. Peter’s death as a martyr made by the Risen Jesus on the shore of the Sea of Galilee, offering an analysis of the Greek text of John 21:18–19. In his further reflections, the author discusses the development of the term “witness” in its Greek and Christian understanding. Then he briefly addresses the significance of a martyr as defined by Christian theology, explaining the dimensions of red and white martyrdom. In the fourth and last part of the paper, martyrological elements of the primacy are presented, including references to a work by Cardinal Reginald Pole quoted by Joseph Ratzinger.Pozycja Pojęcie i rozwój kultu Boga JHWH w kontekście panteonu bóstw kananejskichKubisiak, Przemysław (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Imię Boga to imię najświętsze. Dzięki łasce Pana, który zechciał się objawić Mojżeszowi, relacja Izraelitów z Bogiem osiągnęła wyjątkowy charakter. Imię jest czymś szczególnym. Dzięki poznaniu imienia, ktoś dotychczas nieznany staje się nam bliższy, a co za tym idzie, wchodzimy na zupełnie inny poziom znajomości. Starotestamentowe przekazy dostarczają informacji o Bożym imieniu, które nie zawsze brzmiało tak samo, a nawet nie było utożsamiane z jedną i tą samą osobą. Wielu egzegetów, zarówno na gruncie polskim jak i światowym, podejmowało temat różnorodności imion Boga w Starym Testamencie. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują J. Day, M.S. Smith, M. Uglorz, W.F. Albright, których monografie stały się cenną pomocą przy powstawaniu tego artykułu. Dzięki znaleziskom z Ugarit na imię Boże zaczęto patrzeć z innej, nieznanej dotąd strony. Mitologie krajów sąsiadujących z Kanaanem wywarły niemały wpływ na wierzenia protoplastów narodu izraelskiego pozostawiając po sobie ślady, które przy wnikliwej analizie tekstu oryginalnego nie sposób pominąć. Celem artykułu jest dokonanie analizy imion Boga Izraela. Na wstępie przedstawiono krótką informację na temat odkryć w Ugarit, co wydawało się niezbędne dla podjętego tematu. Następnie przeprowadzono analizę etymologiczną imion Boga dokonując porównania z tekstem Targumu Neofiti 1 i LXX oraz przedstawiono rozwój kultu poszczególnych imion Boga na terenie biblijnego Izraela.Pozycja Modlitwy pierwszych chrześcijan w świetle Dziejów ApostolskichNajda, Andrzej (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Łukasz, autor Dziejów Apostolskich ukazuje historię pod pewnym kątem. Uwypukla działanie i kierowanie Boże, ponieważ pisze historię zbawczą, to znaczy „historię Boga z ludźmi”. Autor chce bowiem przede wszystkim formować swoich czytelników, a nie ich informować. Maluje swoiste obrazy, które przemawiają do ludzi wszystkich czasów i tworzy przy tym paradygmaty, które należy traktować jako pewnego rodzaju modele i wzorce. Jednym z takich paradygmatów są modlitwy pierwszych chrześcijan. W ujęciu Dziejów Apostolskich modlitwa – zarówno wspólnotowa jak i indywidualna – stanowi filar życia chrześcijańskiego i kształtuje sposób zachowania wierzących w Chrystusa.