Analecta Cracoviensia, 2003, T. 35
Stały URI dla kolekcjihttps://theo-logos.pl/handle/123456789/9123
Przeglądaj
Przeglądaj Analecta Cracoviensia, 2003, T. 35 wg Data wydania
Teraz wyświetlane 1 - 20 z 32
- Wyników na stronę
- Opcje sortowania
Pozycja Nobilitacja mieszczan przez sztukę sepulkralną XIV-XVI wieku na przykładzie Kościoła Mariackiego w KrakowiePiwowarczyk, Elżbieta (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)Situated in the north-east corner of the Market Place in Cracow the Church of the Assumption of the Virgin Mary (St. Mary’s) achieved the rank of the burghers’ church and Cracow’s parish church in the Middle Ages. To the end of the 14th century it remained under the patronage of the bishop of Cracow, and after 1415, of the Polish king, who was, nevertheless, not very interested in it. Town councillors took advantage of the situation and practically took over the patronage of the main church of Cracow. In this way, as early as the 15th century St. Mary’s church assumed the role it had aspired to: that of a parish church for the most populated and richest part of the town, a town’s “cathedral”, in a way resembling the Wawel Cathedral. This was confirmed by many foundations of Cracow’s burghers - an expression of special patronage over this church. Church authorities allowed for some of these founders to be buried inside the church. Tablets and tombstones made at that time were perceived as ennoblement of the persons buried inside the church and through them also the houses to which they belonged. The article presents people whose burial inside the church was consented to in the period from 14th to 16th century as well as tablets, tombstones and epitaphs which commemorate them. The data was collected on the basis of the actual inscriptions as well as references in archives and arranged chronologically: 14th-15th century tablets, 16th century tablets and epitaphs. The third part of the paper offers a summary of the presentation of these tombstones and compares preserved monuments of medieval sepulchral art in St. Mary’s church in Cracow with types of representations of the time. On the basis of this analysis it is shown that ennoblement of Cracow’s burghers manifested itself through the choice of burial place and, to a great extent, through adopting various artistic sepulchral depictions of the dead, including forms which were many a times reserved for higher social strata.Pozycja Prymat wartości duchowych i znaczenie kultury w życiu społecznym w nauczaniu Jana Pawła IIBorutka, Tadeusz (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)As a consequence of correctly understood human well being, there emerges the necessity of respecting in social, economic, political and cultural life the primacy of spiritual values over material ones. The primacy of spiritual values influences appropriate material, technical and civilizing development. Thus the true role model of progress is not one who prefers only material values but one who accepts the primacy of spiritual values. Hence no social change can bring true and lasting enrichment of the people if it takes place at the expense of the highest values of the soul. Acknowledging the primacy of “the spirit” and of ethical values may bring about a change in the nature and progress of civilization. John Paul II links the issue of primacy of spiritual values with the issue of culture. This is due to the significance that he attributes to it. Culture always remains in an essential and vital relationship with who man “is”, however its relationship with what man “has”, is not only secondary, but also relative. Attributing so essential a role to culture, John Paul II, exhorts that it should develop man: That, is its prime and fundamental role. A condition of fulfillment of the new paradigm of culture, harmonizing with the civilization of love presaged by John Paul II, is the necessity to perceive and treat man having acknowledged the absolute truth about him. With this objective in mind the Holy Father puts forward a number of essential demands towards those responsible for the shaping and proper functioning of culture in the life of individuals, societies and nations. One of the most important is the postulate of synthesis of faith and culture, which enables the creation of an environment in which every person can achieve full expression.Pozycja Święcenia jako przeszkoda do zawarcia małżeństwaRapacz, Józef (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)Pozycja Ksiądz Jerzy ChmielJelonek, Tomasz (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)Pozycja La struttura e il contenuto del codice domestico di Col 3, 18-4,1Wronka, Stanisław (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)Artykuł jest pierwszą częścią opracowania tytułowego zagadnienia. Powyżej omówiono strukturę perykopy, która jest bardzo regularna. Składa się na nią sześć wskazań, zestawionych w pary, skierowanych do żon i mężów, dzieci i rodziców, niewolników i panów. Napomnienia zbudowane są zwykle z trzech elementów: tytułu, imperatywu i motywacji. Niekiedy ta harmonijna struktura bywa nieco zachwiana. Z kolei przeprowadzono szczegółową egzegezę kolejnych wersów dla wydobycia treści zawartych w nich wskazań. W przygotowanej do druku drugiej części artykułu będzie mowa o pochodzeniu tego gatunku literackiego (znanego też pod niemiecką nazwą: Haustafel) oraz miejscu perykopy w Liście do Kolosan. Pozwoli to sformułować pewne wnioski i ukazać aktualność omawianego tekstu, który wydaje się trochę obcy dla współczesnego człowieka.Pozycja Początki chrześcijaństwa w Hiszpanii i pisarze hiszpańsko-rzymscyCzochara, Grzegorz (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)Pozycja Pojęcie miłości w encyklice Jana Pawła II «Dominum et Vivificantem»Szczurek, Jan Daniel (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)The notion of love is one of the basic notions of the contemporary Trinitarian theology. It is also in the encyclical letter “Dominum et Vivificantem” of John Paul II. This letter presents the mystery of the Holy Spirit and at the same time it is an important commentary to the biblical statement “God is love” (1 Jn 4:8.16). The Pope distinguishes two aspects of that love: the essential love and the personal love. The essential love (amor essentialis) is “shared by the three Divine Persons” (DV 10a). The personal love (amor personalis) is “the Holy Spirit as the Spirit of the Father and the Son” (DV 10a). These statements allow to formulate some basic ontological enunciations. The essential love is a personal manner of being a gift for somebody, a being as a total gift in which the person is ready to pass to somebody everything that is communicable in him or her. This manner of existence, characteristic of a divine being, we can call prosistentia (prosistence), a new term made from Latin prosistere (to protrude, to stick out). This prosistence would be different from proexistence, because proexistence means a human created “existence for” (somebody) which is free, accidental. Meanwhile, the prosistence would be a mode of being “for somebody” resulting from its very nature. The prosistence as the mode of being of the Absolute is condition for proexistence. The prosistence is also condition for every being as related to another one, of every being as a part of a whole. The prosistence describes the being of God better than the Thomistic ipsum esse subsistens. The being of God as ipsum esse prosistens takes into account the revealed truth - “God is love” - and that He “exists in the mode of gift” (DV 10a). The prosistence as indefinite love becomes its particular, concrete realization in the personal love in which “being a gift for” becomes a gift “for” a particular, beloved person, “for this” particular person. The Holy Spirit is a particular salvific revelation of the personal love that exists in the “depths of God” (cf. DV 39). This does not mean that only the Holy Spirit is the personal love. Also the Father is the personal love in his self-giving to his beloved Son. In the same way, the Son is the personal love when he totally gives himself to the Father, which is revealed in his obedience unto death (cf. DV 39c). The personal love makes the Divine Persons distinct In each of them, it is different The difference is in the “for” (pro-) of their “being purely for” (ipsum esse prosistens). In every one of them the “for” is different, because it is related to another person: the personal love of the Father is “for” the Son, who is the love of the Father; the personal love of the Son is “for” the Father, who is the love of the Son; and the personal love of the Holy Spirit is “for” the Father and the Son, because “not only is he the direct witness of their mutual love [...], but he himself is this love” (DV 34). That is why every Divine Person is witness to the other one, not to himself (cf. Mt 3, 17; Jn 4, 34; 14, 26). The analysis of the encyclical letter Dominum et Vivificantem reveals some attributes of the personal love which constitutes each of the Divine Persons. The personal love is a radical love, it is a fatherly love, then it is also a vulnerable and mutual love. It is fatherly love because it is a source of everything that exists and because it preserves and protects all beings. It is a radical love because it consists in a total sef-giving without retaining anything that is communicable. Next, the personal love is vulnerable because it is exposed to rejection as engaged in the human salvation. Finally, it is mutual love because the total self-giving causes equal radical response. To sum up: it is important to stress that the encyclical letter Dominum et Vivificantem of John Paul II contains many important ideas for the ontology of love and points out the new perspectives for the theological reserch in the Trinitarian theology as well as in the philosophical and theological anthropology.Pozycja Metafizyczne uwarunkowania analogicznego języka religijnegoBrożek, Anna; Wszołek, Stanisław (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)Analogy and metaphor are central to human thought. They figure in discovery, they are also used in teaching. We seem to think of it as a natural human skill, and of its use in science as a straightforward extension of its use in commonsense reasoning. Therefore it is not surprising that analogy was first develop for theological purposes long before the advent of scientific thought. And yet the rise of Western science brought a challenge to analogical thinking in theology. Wittgenstein in his Lecture on Ethics put it in familiar terms: “In ethical and religious language we seem constantly to be using similes. But a simile must be the simile for something. And if I can describe a fact by means of a simile I must also be able to drop the simile and to describe the facts without it. Now in our case as soon as we try to drop the simile and simply to state the facts which stand behind it, we find that there are no such facts”. We argue that Wittgenstein is wrong in assuming our total ignorance in theological matters. Although our theological concepts are of our own making they still are able to convey some reliable knowledge. In order to justify this claim, however, we need to ban nominalism from theology.Pozycja Paul’s Call to Be an ApostlePilch, John J. (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)Antropologiczno-kulturowa analiza (zob. The Interpretation of the Bible in the Church U. D. 2) powołania św. Pawła przez Boga do specjalnej posługi, zgodnie z tym, co relacjonuje Łukasz w Dziejach apostolskich i Paweł w jego autentycznych listach, pozwala na nie spojrzeć w nowym świetle. Zarówno Łukasz, jak i Paweł, zgadzają się, że to doświadczenie miało miejsce w odmiennym stanie świadomości, znanym współczesnym naukom neurologicznym i opisywanym przez antropologię psychologiczną. Ta druga dyscyplina widziałaby Pawła jako człowieka świętego, dla którego tego typu doświadczenia są nierozerwalnie związane z jego statusem. Według relacji Łukasza, Paweł jest na równi z naocznymi świadkami Jezusa, czyli z Apostołami. Paweł rozumie i umieszcza siebie pośród proroków Izraela, świętych mężów, wybranych przez Boga do szczególnych zadań.Pozycja La religion dans la société pluraliste. Un défi lancé aux écoles supérieures catholiquesZuziak, Władysław (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)W artykule zarysowana została sytuacja polskiego katolicyzmu w okresie przechodzenia od społeczeństwa poddanego totalitarnej ideologii do społeczeństwa pluralistycznego. W społeczeństwie pluralistycznym inna jest rola Kościoła i inne, znacznie trudniejsze, są warunki wypełniania jego misji ewangelizacyjnej. By móc skutecznie realizować tę misję Kościół musi dostosować się do nowych warunków. Najważniejsze jest tu odejście od bezpośredniego zaangażowania się duszpasterzy w politykę, pogłębianie zawartości polskiego katolicyzmu, szersze realizowanie postanowień soboru watykańskiego II, a więc otwieranie się i uwrażliwianie na potrzeby wiernych, wspieranie katolickich ruchów świeckich, odchodzenie od modelu katolicyzmu „klerykalnego”. Bardzo ważne jest wykorzystywanie do poszerzania zasięgu oddziaływania istniejącej i niegasnącej w społeczeństwach pluralistycznych potrzeby sacrum. Kościół musi się nauczyć metod skutecznego konkurowania z ruchami, które wykorzystują tą potrzebę dla własnych celów. Aby tego dokonać trzeba wyjść z oblężonej twierdzy naprzeciw ludziom poszukującym prawdy. Wielką rolę do odegrania w dostosowywaniu Kościoła do nowych warunków mają katolickie elity intelektualne. Szczególnie ważne zadanie stoi przed uczelniami katolickimi, które muszą przygotować „nową generację” katolickich katechetów, księży, teologów i filozofów - otwartych, odważnych, dynamicznych - wiedzących, że nie wystarczy znać prawdę, ale że trzeba ją zgłębiać i konfrontować z innymi tradycjami i systemami wartości. Tylko dzięki takim ludziom Kościół może przetrwać i rozwijać się w społeczeństwie pluralistycznym.Pozycja Kamienowanie w BibliiZbroja, Bogdan (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)Pozycja Chrześcijańskie piśmiennictwo arabskie przed Mahometem i jego wpływ na islamKościelniak, Krzysztof (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)Pozycja Księża diecezjalni z Galicji i Śląska Cieszyńskiego - doktorzy teologii Uniwersytetu Wiedeńskiego 1809-1918Piech, Stanisław (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)In the 19th century, a considerable number of diocesan priests from the Polish lands, being under the Austrian partition, studied at the University of Vienna. Many of them received Doctor’s Degree in Theology. On the basis of documents preserved in the Archives of the University of Vienna it was possible to define 128 names of priests from Galicia and the Duchy of Cieszyn, their dioceses, dates of their doctoral promotions, titles of almost all dissertations and the posts they held during their doctoral studies. They were often graduates of the Vienna theological institutions: the Imperial-Royal City School (Wiener k.k. Stadtconvict) or the Greek Catholic Central Seminary (Das griechisch-katholische Zentralseminar), ln 1916, the elitist Higher Educational Institute for Diocesan Priests called Augustineum (das höhere Priester-Bildungs-Institut für Weltpriester zum hl. Augustin) was founded in the capital of the Austrian Empire by Francis II, due to the efforts of Father Jakob Frint, priest at the Castle of Vienna, who was influenced by Saint Clement Maria Hofbauer. The objective of the Institute was to educate, in the spirit of Catholic Restoration and overcoming Josephism, the elite of clergy, future bishops, university professors, lecturers and educators of major seminaries as well as senior officers of the Church administration. Father Frint was director of the Institute for the first 10 years till he was appointed Bishop of Sankt Pölten. The Institute was also named after Father Frint, in recognition of his merits in the fields of formation and education of clergy. The educational objective of the ‘Frintaneum’ was to confer after at least three-year studies a doctor’s degree on students coming from various countries of the Habsburgs’ Empire. The graduates of the Educational Institute achieved the biggest number of the Doctorate in Theology of the University of Vienna. At first, in order to earn a doctor’s degree one had to write a scholarly dissertation or to take examinations, the so-called corollarium, in theology as a whole. From 1777, dissertations and four examinations in biblical hermeneutics, dogmatic and polemical theology, moral and pastoral theology as well as Church history and canon law, were required. A doctoral student had to defend in public 50 theses chosen from obligatory theological disciplines. In the 19th century the requirements were: four-year theological studies completed with a good result and four examinations called ‘rigours’ in four groups of theological subjects: Old Testament and New Testament studies, dogmatic theology, moral and pastoral theology as well as Church history and canon law. After passing these examinations a doctoral student submitted a dissertation in Latin. The next step was a public defense (dispute) of the 50 theses in question. The dispute was given up in 1873. A larger doctoral dissertation was required instead. From 1903, dogmatic theology and apologetics were taken as an oral examination. The dissertation was to be written on a theme freely chosen from one of the three groups of subjects: biblical studies, moral and pastoral theology, and Church history and canon law. From that time students had to take three examinations. There was no examination concerning the group of subjects the dissertation was written upon. Later, numerous doctors of theology of the University of Vienna became bishops and university professors in Cracow and Lvov (the Polish Lwów). Some of them made an outstanding contribution to European science and culture.Pozycja La Divina misericordia e la giustizia di Dio nella riflessione di Giovanni Paolo II. Il contesto dell’esperienza mistica di Santa Suor Faustina KowalskaMachniak, Jan (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)Temat Miłosierdzia Bożego i Bożej sprawiedliwości zajmuje ważne miejsce w nauczaniu Jana Pawła II zawartym w jego encyklice Dives in misericordia. Wychodząc od biblijnej refleksji nad miłosierdziem Boga objawianym w Starym Testamencie z całym bogactwem terminów (hebr. hesed, ahab, rahamim), Papież podkreśla, iż miłosierdzie zostało w pełni objawione w śmierci i Zmartwychwstaniu Chrystusa. Zrozumienie tajemnicy Miłosierdzia Bożego, będącej ukazaniem tajemnicy miłości Boga wobec człowieka, jest kluczem do pojęcia innych przymiotów Boga, szczególnie sprawiedliwości. Rodzi się ona z miłości Boga i realizuje się w miłości przynosząc owoce zbawienia. Misterium paschalne, będąc aktualizacją Miłosierdzia Bożego, jest jednocześnie usprawiedliwieniem człowieka, wynagrodzeniem za jego grzechy. Tak rozumiana sprawiedliwość Boga, różni się od sprawiedliwości pojmowanej prawnie, w której każdy powinien otrzymać to, co mu się należy - za zło odpowiednią karę, za dobro nagrodę. Warunkiem otrzymania usprawiedliwienia od Boga jest postawa przebaczenia i nawrócenia. Kontekstem dla refleksji teologicznej na temat relacji miłosierdzia do sprawiedliwości jest doświadczenie Boga opisane przez św. Siostrę Faustynę Kowalską w jej Dzienniczku. Jan Paweł II w ostatnich latach często odwołuje się do tego doświadczenia, by przybliżyć człowiekowi trzeciego tysiąclecia tajemnicę Boga sprawiedliwego, który jest miłosierdziem.Pozycja Via Marsiliana jako jedyny kierunek filozoficzny na nowo założonym Uniwersytecie HeidelberskimMarkowski, Mieczysław (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)Pozycja Jakiej metafizyki potrzebuje student teologii dzisiaj? Wprowadzenie do poszukiwańŚnieżyński, Krzysztof (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)The author presents a project of a book about metaphysics for theology students. The way the book is meant to differ from the books already present on the market is the acknowledgment of a failure of classical metaphysics and, consequently, an attempt to view metaphysics from a wider than just Thomistic perspective. Such a view reveals a twofold aim of the coursebook: (1) breaking a tendency to substitute the so called “Aristotelian and Thomistic philosophy” for any metaphysics, (2) acquainting theology students with metaphysical and extrametaphysical projects of the “first philosophy”. The aim of a broad presentation of new studies in metaphysics is to focus not so much on an analysis of detailed philosophical problems, but first of all on developing a new metaphysical imagination. The place of the dogmas of classical “substantial metaphysics”, for which all reality is ready and determined, is to be now taken by “relational imagination”, i.e. imagination which does not consider a relation as a quality, but as a primary form of being. Relation, as a new token of metaphysical imagination implies a whole range of problems, which cannot be overlooked by metaphysics as it is taught today at theology faculties not only for the sake of metaphysics itself, but primarily for the sake of theology, which is now working in majority of cases with a metaphysics completely different from the Thomistic one. Therefore, a lecture in metaphysics for theology students today must be enriched by discoveries made in the philosophy of the 20th century, especially the discovery of “historicity” of man, the world and even God himself (the historicity of Christian Revelation), meeting as a philosophical category, numerous social problems, relational community and the role of language and communication in the process of learning about the world.Pozycja Polsko-litewskie katolickie więzi kulturowe w dobie integracji z Unią EuropejskąMotuzas, Alfonsas (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)Pozycja Regne de Dieu et regne du ChristSchlosser, Jacques (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)„Królowanie” albo „królestwo” Boże zajmuje ważne miejsce w ewangeliach synoptycznych. Słusznie poświęcono mu wiele studiów, stanowi bowiem centrum Jezusowego nauczania, do którego pośrednio dają nam dostęp ewangelie synoptyczne. W samych ewangeliach, bardziej jeszcze w innych pismach Nowego Testamentu okresu poapostolskiego, gdzie temat jest mniej eksponowany, można zaobserwować początki rozwoju w jego recepcji. Interesująca jest próba syntetycznego studium tego rozwoju z uwzględnieniem głównych pism drugiego wieku przy zastosowaniu postępowania regresywnego. Najpierw studium dotyczy dwu teologów Kościoła starożytnego, którzy okazują najwięcej zainteresowania tym tematem, czyli Ireneusza i Justyna. Widoczne są u nich dość wyraźne cechy, które, z grubsza biorąc, można wyrazić w następujący sposób: 1. Silne dowartościowanie królowania Chrystusa, która nie ogranicza się do ścisłego millenaryzmu. 2. Tendencja utożsamiania królestwa Bożego z miejscem wiecznego wynagrodzenia. 3. Akcentowanie postępowania jako warunku wejścia do królestwa. 4. Odwoływanie się do pojęć greckich w celu wyrażenia zbawienia w królestwie (nieśmiertelność, niezniszczalność). Dalsze studium tekstów ojców apostolskich i późnych pism Nowego Testamentu pokazuje, że te tendencje są obecne długo przed ich sformułowaniem przez Ireneusza. W szczególności należy podkreślić, jak dalece zastosowanie terminologii królestwa w odniesieniu do Chrystusa przyczynia się do ukształtowania się silnej chrystologii i prowadzi do pogłębienia relacji między teologią w sensie węższym i głębszym a chrystologią W końcu podjęta zostaje próba porównania naszkicowanej interpretacji z nauczaniem Jezusa na temat królowania, przy podkreśleniu zniekształcenia i zubożenia z równoczesnym dowartościowaniem elementów ciągłości i spełnienia.Pozycja Z problematyki sporu o naturę pojęć (Platon - Arystoteles - Ockham)Rożdżeński, Roman (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)Pozycja The Canonization of the Professor: 606th Year at the Pontifical Academy of Theology in CracowSzczurek, Jan Daniel (Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, 2003)