Studia Gdańskie, 2020, T. 47
Stały URI dla kolekcjihttps://theo-logos.pl/handle/123456789/29134
Przeglądaj
Ostatnie zgłoszenia
Pozycja Michał Heller, „Moralność myślenia”, Kraków: Wydawnictwo Copernicus Center, 2020, s. 116Jeszka, Adam (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Pozycja Kirstin Breitenfellner, Wie können wir über Opfer reden?, Wien: Passagen Verlag, 2018, s. 134.Romejko, Adam (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Pozycja Niepełnosprawność dziecka a funkcjonowanie rodzinyŁukasik, Dominika (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Celem niniejszego artykułu jest ukazanie zmian w funkcjonowaniu rodziny w związku z faktem pojawienia się w niej dziecka z niepełnosprawnością. Każde rodzicielstwo związane z chorobą dziecka łączy się z nagłą zmianą sytuacji rodzinnej, a zatem jest momentem szczególnym, który może wpływać pozytywnie na trwałość struktury rodziny, umocnić jej więzi lub też przeciwnie - stać się początkiem dezorganizacji prowadzącej nawet do rozpadu rodziny. Niepełnosprawność dziecka w rodzinie wpływa znacząco na jakość relacji pomiędzy małżonkami, stawia przed nimi szersze zadania i obowiązki oraz konieczność współdziałania i wzajemnego wsparcia. Obecność dziecka z niepełnosprawnością w rodzinie zmienia także warunki rozwoju jego zdrowego rodzeństwa.Pozycja The Needs of Children Whose Fathers Have Been in PrisonMisiuk, Agnieszka (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Growing up in a dysfunctional family in which one of the parents has been imprisoned has negative effects on a child’s development. This article presents the stories of five teenage boys, pupils of the Salesian Youth Centre, whose parents were sentenced to imprisonment. The author presents their childhood memories of when their fathers were convicted, the situations they experienced as a result and the emotions that accompanied them in these situations. On the basis of interviews with the boys, the author also indicates which of their development needs were not fully met, mentioning safety, acceptance, support and contact. Summing up, the author discusses elements of the educational system used in the Salesian Youth Centre, pointing to ways in which the educators’ actions can impact and help meet the needs of children from dysfunctional families, including children of prisoners.Pozycja Tęsknota dźwiękami otulona. O liryce wokalnej gdańskiego kompozytora Stanisława Kwiatkowskiego (1930–2010)Kaczorowski, Robert (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)W niniejszym artykule autor przybliża osobę i dzieło gdańskiego pedagoga, organisty i kompozytora Stanisława Kwiatkowskiego (1930–2010). Znany był on przede wszystkim z tworzenia utworów religijnych. Najczęściej były to krótkie formy (pieśni), choć w jego dorobku znajduje się również kilka mszy. Zaskoczeniem dla autora artykułu było odkrycie utworów świeckich S. Kwiatkowskiego. W niniejszym artykule prezentuje on sześć pieśni świeckich jego autorstwa. Są to: Pieśń wieczorna, Jesienna piosenka, Morskie preludium, Czemu, Wspomnienie oraz Czekam cię. W tym celu autor publikacji omawia materiał źródłowy, warstwę semantyczną pieśni oraz wybrane zagadnienia muzyczne. W zakończeniu wskazuje na kierunki dalszych badań, mających na celu zebranie i usystematyzowanie twórczości Stanisława Kwiatkowskiego oraz jego rejestrację na płytach CD. Pytaniem otwartym pozostaje zaś sprawa autorstwa tekstów poetyckich oraz tytułowa tęsknota dźwiękami otulona. Stan obecnej wiedzy nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, kim jest obiekt westchnień, o którym bardzo wyraźnie mówią teksty pieśni.Pozycja Ze studiów nad publicystyką dr. Eugeniusza Myczki (1908-1993) z okresu międzywojennego. Analiza społeczno-historyczna artykułów zamieszczonych na łamach pism katolickich „Kultura” i „Tęcza”Obarzanek, Mariusz (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Eugeniusz Myczka w przedwojennej publicystyce przedstawiał problemy związane z reformą ekonomiczno - gospodarczą niepodległej Polski. Możliwość jej przeprowadzenia widział przede wszystkim we wprowadzeniu idei narodowej jako warunku odnowienia społeczeństwa polskiego w opozycji do rozwijającej się ideologii komunizmu i nacjonalizmu. Myśli swoje pogłębiał wnikliwą analizą katolicyzmu, który podzielił na konserwatywny i dynamiczny. Pierwszemu z nich przypisywał brak troski o los społeczeństwa, co wynikało ze sprowadzenia religii do zbioru dogmatów i postrzegania jej wymogów jedynie w kategoriach teorii. Typ ten był wrogi jakimkolwiek zmianom i stanowił lustrzane odbicie postawy XIX - wiecznej szlachty polskiej, której wady, jak uważał, zostały odziedziczone przez ówczesne społeczeństwo polskie. Drugi, dynamiczny, zapowiadający nowy nurt w Kościele, odznaczał się twórczą postawą jednostki, której aktywność miała realizować się na gruncie kultury polskiej i ostatecznie doprowadzić ją do unifikacji z religią. Tak rozumiany katolicyzm sam z siebie był otwarty na reformy, gdzie nie było miejsca na szukanie własnych korzyści przez jednostkę, a jedynie na praktyczne zastosowanie sprawiedliwości i miłości społecznej w oparciu o społeczne nauczanie Kościoła, co w konsekwencji, jak pisał Myczka, miało być warunkiem rozwoju narodu.Pozycja Nieznany rękopiśmienny zapis legendy o skamieniałym chlebieZuzek, Tomasz (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Celem niniejszego artykułu jest uzupełnienie informacji podanych w pracy Adama Kromera o skamieniałym chlebie w oliwskim kościele (opublikowanej w 41 tomie „Studiów Gdańskich”), a także edycja nieznanego zapisu tej legendy zawartej w anonimowym rękopisie powstałym około 1617 r. w klasztorze cysterskim w Oliwie. Rękopis ten jest przechowywany w Archiwum Państwowym w Gdańsku, a jego autorem mógł być przeor klasztoru oliwskiego Filip Adler (1566 -1630). Zawiera on nieznane informacje na temat losów samego kamienia oraz dwujęzyczną inskrypcję (po łacinie i niemiecku), która była nad nim zawieszona.Pozycja Gdańskie święte ustronia bł. Doroty z MątówParcheniak, Małgorzata (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Bł. Dorota z Mątów (1347 – 1394) czczona jest jako błogosławiona lub święta. Jak wynika z przytoczonych źródeł, bł. Dorota zamieszkiwała w Gdańsku przez niemal dwadzieścia osiem (28) lat, organicznie dojrzewając do pustelnictwa w rekluzji. Bł. Dorota wysoce ceniła sobie łaskę codziennego odnowienia ducha (łac. renovatio spiritus, wł. rinnovazione dello spirito). Jako miejsca optymalne, w celu budowania przestrzeni samotności (łac. solitudo) i sprzyjające osobowemu wycofaniu się (gr. anachoresis), obierała zwyczajowo cztery świątynie Gdańska: kościół Mariacki, kościół św. Katarzyny, kościół Dominikanów i kościół Bożego Ciała. Każde z tych ustroni było miejscem wykonywania innych, temu miejscu wyraźnie dedykowanych przez samą Błogosławioną aktów pobożności. Dorota Swertfeger uczyniła z nawiedzania tych świętych ustroni w takim porządku celowym „złotą regułę postępowania”, dzięki której mogła wykonując obowiązki rodzinne, ocalić i przechować skarb powołania pustelniczego. Na tej drodze w istocie przeżywała życie semi-eremickie. Analiza przytoczonych źródeł wykazała, że dzięki stałości podejmowanych w tych ustroniach praktyk i aktów życia kontemplacyjnego, bł. Dorota Swertfeger prowadziła kierownictwo duchowe gdańszczan i Pomorzan (Kaszubów).Pozycja Tannaickie rozważania wokół tematu biczowania i fałszywych świadkówMarcinkowski, Roman (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Celem tego opracowania jest przede wszystkim przedstawienie rozważań twórców Miszny dotyczących biczowania. Wiele materiału na ten temat dostarcza traktat Miszny Makot (‘Uderzenia’, ‘Razy’), który omawia przepisy prawne, wskazuje rodzaje przewinień zagrożonych tą karą oraz podaje sposoby jej wykonania. Traktat Makot łączy to z krzywoprzysięzcami, wobec których w określonych przypadkach stosowano tę karę. Dlatego artykuł obejmuje także to zagadnienie. Treść traktatu Makot stanowi podstawę tego opracowania, w którym celowo wybrano te fragmenty, które wiążą się bezpośrednio lub pośrednio z podjętym tematem. Dlatego odwrócono kolejność, żeby od razu skupić się na omówieniu kary chłosty, co zostało wyjaśnione w trzecim rozdziale traktatu i w pierwszych trzech lekcjach pierwszego rozdziału, który także zajmuje się krzywoprzysięzcami.Pozycja Matka Boża Częstochowska a żołnierze podziemia niepodległościowego w latach 1944-1963Urbanowicz, Beata (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Żołnierze Wyklęci ulegli zbrojnie nowemu okupantowi, ale odnieśli moralne zwycięstwo, ponieważ bronili wolności, suwerenności, religii, kultu maryjnego i patriotycznych tradycji. W tym kontekście duże znaczenie dla nich miała wiara katolicka, która pomagała im stawić opór wobec sowietyzacji Polski i podporządkowaniu jej Związkowi Sowieckiemu. Dlatego też w ich walkę wpisały się ryngrafy z wizerunkiem Matki Bożej Częstochowskiej lub Ostrobramskiej. Ta ostania towarzyszyła żołnierzom szczególnie na Kresach Wschodnich Rzeczpospolitej. Dopiero w okresie powojennym nowa komunistyczna władza całkowicie wyeliminowała ryngrafy z polskiego wojska.Pozycja Sprawy operacyjne aparatu bezpieczeństwa Polski Ludowej wymierzone w jezuitów Prowincji Wielkopolsko-Mazowieckiej (1953-1989)Ihnatowicz, Mateusz (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)W artykule przedstawiono różnorodne sprawy operacyjne, jakie aparat bezpieczeństwa w okresie Polski Ludowej prowadził przeciwko jezuitom z poszczególnych placówek Prowincji Wielkopolsko-Mazowieckiej Towarzystwa Jezusowego. Wiedzę w tym zakresie uzyskano na podstawie wieloletnich badań i analizy dokumentów pozostawionych przez Służbę Bezpieczeństwa w archiwach Instytutu Pamięci Narodowej. W artykule wymieniono obszary zainteresowania aparatu bezpieczeństwa zakonem jezuitów, jak również poszczególnymi zakonnikami. Z analizy dokumentacji wynikało, że resort bezpieczeństwa chciał poznać całokształt życia zakonnika. W przeważającej mierze aparat bezpieczeństwa interesowała bieżąca praca duszpasterska i kontakty z różnymi grupami społecznymi na wielu płaszczyznach.Pozycja Eucharystia w pismach s. Wandy Boniszewskiej CSADamazyn, Michał (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Wanda Boniszewska należy do najbardziej rozpoznawalnych mistyczek polskich XX wieku. Publikacja w 2016 roku całości jej pism duchowych otwiera drogę do pogłębionej analizy jej duchowości, w której Eucharystia znajduje poczesne miejsce. Komunia św. była jej codzienną praktyką, ale i realnym wzmocnieniem zarówno w walce z szatanem, jak i w znoszeniu cierpień cielesnych i duchowych. Notowała też wizje pojawiające się w czasie, gdy uczestniczyła we Mszy św. lub adorowała Najświętszy Sakrament oraz te, które były odniesieniem do męki Chrystusa. Miłość do Chrystusa przejawiała się u niej jako pragnienie zjednoczenia się z „Więźniem Miłości w Tabernakulum” oraz wynagrodzenia Mu za zniewagi, jakich dopuszczają się kapłani i osoby konsekrowane. Tekst stanowi analizę tylko tych zapisów „Dziennika” Wandy Boniszewskiej, które mają odniesienie do Eucharystii.Pozycja Tropy myślenia religijnego w refleksji egzystencjalnej Miguela de UnamunoJeszka, Adam (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Miguel de Unamuno (1864-1936) należy do najważniejszych filozofów hiszpańskich przełomu XIX i XX wieku. Współtworzył intelektualną elitę pisarzy i myślicieli nazywanych „Generación 98”, którzy krytykując konformizm polityczny i marazm kulturowy pretendowali do nadania nowoczesnego kształtu życiu społeczno-kulturalnemu Hiszpanii. Twórczość egzystencjalisty koncentruje się na wysiłku odnalezienia sensu bycia człowieka w świecie bez konieczności przekraczania jego granic. W uważanym za najważniejsze dzieło „Del sentimiento trágico de la vida en los hombres y en los pueblos” z 1912 roku ukazuje napięcie, jakie zachodzi między postawą racjonalistyczną a wiarą, będącą dla człowieka jedyną formą gwarancji pośmiertnego istnienia. Według Unamuno to konkretna jednostka jest nosicielem Transcendencji, a okoliczności życia i pragnienie nieśmiertelności rozbudzają „potencjał wieczności” tkwiący w człowieku. Duchowo-materialna kompozycja istoty ludzkiej uniemożliwia jednak zdobycie absolutnej pewności co do zachowania „ja-świadomego” po śmierci. Zderzenie między rozumem a wolitywnym pragnieniem nieśmiertelności, intelektem i sercem, egzystencją i nicością staje się przyczyną poczucia tragiczności życia („el sentimiento trágico de la vida”). Głównym celem życia jest zaspokojenie witalnego „głodu wieczności”, który stanowi istotę wiary w Boga.Pozycja Adoracja latria na podstawie pism Elżbiety Catez – św. Elżbiety od Trójcy ŚwiętejWilk, Janusz (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Przeprowadzając studium zagadnienia adoracji latria w pismach Elżbiety Catez – św. Elżbiety od Trójcy Świętej, najpierw sprecyzowano kwestię samej adoracji (latria, dulia, hiperdulia). Następnie wprowadzono w temat adoracji w pismach Elżbiety – „adoracja w percepcji Elżbiety Catez” oraz wyszczególniono i przeprowadzono analizę następujących aspektów adoracji: „adoracja latria przed Najświętszym Sakramentem”, „adoracja latria, jako duchowe trwanie przy Jezusie obecnym w drugim człowieku”, „adoracja latria, jako forma wsparcia lub dziękczynienia”, „adoracja latria a milczenie i cisza”, „adoracja latria i actio”, „Maryja, jako wzór i nauczycielka adoracji”. W adoracyjnym trwaniu przy Bogu przez Elżbietę od Trójcy Świętej wyraźnie widoczna była naturalność jej postawy. Nie musiała się do niej przymuszać, a czas przeżywany na adoracji nie dłużył się jej. Była to z pewnością łaska Boga, który jest „sprawcą i chcenia, i działania zgodnie z [Jego] wolą” (Flp 2,13), ale i jej pełna prostoty oraz miłości więź z Bogiem.Pozycja Aus christlicher Verantwortung. Europäische Gedanken im Denken von Joseph Ratzinger/Benedikt XVIŚledziewski, Sławomir (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Joseph Ratzinger/Benedykt XVI w swoich wypowiedziach często odnosi się do problematyki odpowiedzialności chrześcijańskiej, leżącej u podstaw Europy z jej judeochrześcijańskimi korzeniami. Sam przeżywszy okropieństwa II wojny światowej przestrzega ludzi kontynentu europejskiego i jednocześnie cały świat przed niebezpieczeństwami, które grożą mieszkańcom świata, jeśli zatracą swoje pierwotne poczucie godności ludzkiej i praw człowieka. To jest według Ratzingera ciągłym zadaniem chrześcijan na kontynencie europejskim. Podstawy chrześcijańskie nie mogą być lekceważone, jeśli chcemy zachować naszą właściwą tożsamość Europy. Również dzisiejsza Europa nie jest wolna od wielu niebezpieczeństw, takich jak terroryzm. W obliczu wszystkich niebezpieczeństw Joseph Ratzinger/ Benedykt XVI proponuje swoje programowe rozwiązanie, aby odejść od pozytywistycznego myślenia, a skupić się na transcendentnym odniesieniu do rzeczywistości. Tylko w taki sposób Europa może zachować swoją godność, równość i tożsamość. W tym budowaniu Europy przyszłości nie może zabraknąć Kościoła.Pozycja (Nie)Aktualność wezwania Jana Pawła II do świętości małżeńskiej wobec współczesnego indywidualizmuTykarski, Sławomir (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)W ostatnich kilku dekadach można zauważyć wzrost rozpadających się związków małżeńskich. Zapewne przyczyn takiego stanu jest wiele. Jedną z nich jest szerzenie się indywidualizmu, którego konsekwencje uderzają w małżeństwo. Niniejsze opracowanie ma na celu omówienie zagrożeń, które niesie kultura indywidualistyczna w wypełnianiu przez małżonków powołania do świętości. Są nimi na przykład: egoizm, hedonizm, konsumpcjonizm, utylitaryzm, permisywizm oraz szeroko pojęte nadużywanie wolności. Analiza poruszanego zagadnienia zostanie przeprowadzona z perspektywy nauczania papieża Jana Pawła II. Artykuł jest również próbą odpowiedzi na pytanie, czy w kontekście współczesnych przemian kulturowych wezwanie do świętości małżeńskiej pozostaje jeszcze aktualne.Pozycja Msza święta prymicyjna według posoborowych dokumentów Kościoła w PolsceGolec, Łukasz (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Msza prymicyjna jest ważnym dniem w życiu neoprezbitera, jego rodziny i parafii, z której pochodzi. Jej przebieg zawsze normowały księgi liturgiczne. Przed Soborem Watykańskim II nie była możliwa w tym przypadku koncelebra, stąd pojawiła się funkcja manuduktora – starszego kapłana, który wskazywał prymicjantowi teksty mszalne. Błogosławieństwo prymicyjne poprzedzone było tzw. papieskim, następnie prymicjant błogosławił poszczególne stany, jak to ma miejsce i w odnowionej liturgii. Poszczególne diecezje różnie ustosunkowały się do owego błogosławieństwa papieskiego, którego nie zawierają już Obrzędy błogosławieństw. Sam udział we Mszy świętej wiąże się z możliwością uzyskania odpustu zupełnego pod zwykłymi warunkami. Różnice są także w podtrzymywaniu tradycji błogosławieństwa np. wianka prymicyjnego. Inaczej podchodzi się do czasu powitania prymicjanta, jak i do zaleceń odnośnie organizacji agapy po Mszy świętej.Pozycja Między sprawiedliwością a miłością. Ks. Wawrzyńca Kuśniaka COr (1788-1866) przepowiadanie o czyśćcuNawracała, Tomasz (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Kaznodziejstwo było i jest w Kościele sztuką głoszenia prawd Ewangelii w taki sposób, aby słuchaczy zachęcić do głębszego życia orędziem Chrystusa. Kazania miały pobudzać do nawrócenia i do trwania przy Chrystusie. Przez wieki stało się ono specyficzną formą komunikacji, zmieniającą się w zależności od wielu czynników społeczno-polityczno-religijnych. W XIX wieku w Wielkopolsce można odnaleźć wspaniałe przykłady kaznodziejów, których spuścizna została ocalona z zawieruchy dziejów. Wielu jednak zostało zapomnianych. Tym ważniejsze są działania, które kończą się odkryciem i przypomnieniem spuścizny kaznodziejskiej kapłanów wielkopolskich z XIX wieku. Niniejszy artykuł zwraca uwagę na osobę ks. Wawrzyńca Kuśniaka, filipina z Kongregacji na Świętej Górze w Gostyniu. W sposób szczególny przedstawione zostanie jego przepowiadanie na temat czyśćca. Wpisuje się one w tradycyjną doktrynę Kościoła, a jednocześnie mocno wiąże się z nakazem miłości Boga i bliźniego. W kluczu miłości, obowiązku i konieczności, ks. Kuśniak stara się wskazać, jak ważne jest podejmowanie modlitwy za dusze w czyśćcu cierpiące i ofiarowanie za nich zadośćuczynienia w postaci codziennego umartwienia.Pozycja Sacrum i profanum w liturgii sakramentu małżeństwa w Kościele polskimKwiatkowski, Dariusz (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Artykuł przedstawia przenikające się wzajemnie elementy sacrum i profanum w aktualnej liturgii sakramentu małżeństwa. Punktem wyjścia było ukazanie struktury liturgii zawierania małżeństwa i ścisłego powiązania jej z Eucharystią. Ponieważ liturgia sakramentu małżeństwa ma na celu uświęcenie człowieka, budowanie Mistycznego Ciała Chrystusa oraz oddawanie kultu Bogu, stanowi samo w sobie sacrum sakramentu, poprzez który małżonkowie zanurzają się w świętości Boga. W dalszej części artykułu omówione zostały wybrane elementy profanum, które weszły niemal na stałe do liturgii sakramentu małżeństwa. Ich źródłem jest brak wiary narzeczonych i ignorancja dotycząca istoty sakramentu małżeństwa. To bardzo często prowadzi do zredukowania go tylko do formy obrzędowej, gdzie dominują następujące elementy: miejsce ślubu, dekoracje, niewłaściwie dobrane śpiewy i muzyka, obecność kamer i fotografów.Pozycja Interpretacja Psalmu 110 w Targumie PsalmówKuśmirek, Anna (Gdańskie Seminarium Duchowne, 2020)Tematem artykułu jest ukazanie badania interpretacji Tg Ps 110, w którym oprócz tłumaczenia tekstu hebrajskiego znajduje się również materiał dodatkowy wprowadzony przez tłumacza. Na podstawie przedstawionego polskiego przekładu aramejskiej wersji psalmu i analizy kolejnych wersetów wskazano zmiany i główne elementy egzegezy żydowskiej. Materiał uzupełniający odzwierciedla między innymi charakterystyczne dla rabinów poglądy na temat pożytku ze studiowania Prawa. W artykule wykazano też, że Tg Ps 100 nosi cechy typowych dla aramejskich przekładów technik translacyjnych. W tym kontekście zauważono, że zmiany w Tg Ps 110, znajdują się szczególnie w tych miejscach, które chrześcijanie interpretowali jako odnoszące się do Jezusa jako Mesjasza. W tym kontekście podjęto próbę odpowiedzi, czy targum zawiera elementy polemiki z tradycją chrześcijańską. Na podstawie badań wskazano, że targum zawiera elementy egzegezy historyzującej, jak również mesjanistycznej.