Wychowanie do uniwersalizmu przez sport
Stały URI dla kolekcjihttps://theo-logos.pl/handle/123456789/39712
Wychowanie do uniwersalizmu przez sport, red. Jerzy Gocko SDB, Andrzej Pawłucki, Edward Pleń SDB, Warszawa 2025 (Monografie SALOS RP t. 44)
Przeglądaj
Ostatnie zgłoszenia
Teraz wyświetlane 1 - 13 z 13
Pozycja Słowo wstępnePleń, Edward (Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej, 2025)Pozycja Uniwersalizm i uniwersalność wychowaniaNowak, Marian (Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej, 2025)Artykuł, stanowiący przedruk fragmentu monografii Mariana Nowaka Teorie i koncepcje wychowania podejmuje refleksję nad znaczeniem uniwersalizmu w wychowaniu, szczególnie w perspektywie chrześcijańskiej tradycji. Uniwersalizm rozumiany jest jako dążenie do powszechności i jedności, zdolne do integrowania różnorodnych elementów kultury i rozwoju człowieka. Wychowanie chrześcijańskie ukazuje swoją uniwersalność w wymiarze filozoficznym, etycznym i pedagogicznym, obejmując troskę o integralny rozwój każdej osoby. Podkreślone zostaje znaczenie tradycji universitas – uniwersytetu jako instytucji formacyjnej – oraz harmonijne łączenie refleksji teoretycznej z praktyką wychowawczą. Uniwersalizm chrześcijański zmierza do integracji osobowości poprzez chrystocentryzm, personalizm, moralizm i humanizm, które jednoczą przeciwstawne tendencje. Religia, z natury pedagogiczna, ukierunkowuje wychowanie ku transcendencji i otwiera człowieka na wartości najwyższe, przygotowując go do pełnego uczestnictwa w życiu społecznym i kulturowym.Pozycja Uniwersalne wartości moralne. Etyczne instrumentarium pedagogiki inspirowanej filozofią olimpijskąOlczyk, Maciej (Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej, 2025)Istotnym wymiarem uniwersalizmu jest jego etos. Świat wartości moralnych nie jest rezultatem konwencji, umowy demokratycznej większości czy stanowiska głośnej mniejszości. Wartości moralne można odczytać z natury osoby ludzkiej i jako takie mogą one stanowić wiążący fundament pedagogiki jako nauki i wszelkich praktycznych wysiłków wychowawczych. Pojmowanie człowieka jako osobowej jedności cielesno-duchowej prowadzi do odkrycia zasadniczych zasad moralnych zabezpieczających jego integralny rozwój i poczucie spełnienia. Pedagogika oparta o realistyczną metafizykę osoby ludzkiej, która wyraziście manifestuje się w świecie sportu i rezonuje w filozofii olimpizmu, może być skutecznym narzędziem wspomagającym dojrzewanie dzieci i młodzieży oraz ich socjalizację.Pozycja Olimpizm – domniemanie uniwersalizmu kulturowegoPawłucki, Andrzej (Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej, 2025)Artykuł podejmuje zagadnienie miejsca olimpizmu sportowego w kulturze wartości uniwersalnych. Analizie poddano dobro kulturowe olimpizmu w perspektywie idei uniwersalizmu, przy jednoczesnym wskazaniu, że mimo humanistycznych ideałów ruch olimpijski może utrwalać pewne ograniczenia i złudzenia dotyczące własnej misji. Podstawą rozważań jest metoda ocenno-normatywna, właściwa refleksji humanistycznej, pozwalająca ukazać sens uczestnictwa w igrzyskach olimpijskich jako wyrazu dążenia człowieka ku dobru. W toku analizy podkreślono, iż kultura olimpijska, choć narażona na przejawy zła moralnego, wnosi do wspólnej tradycji wartości zgodne z godnością osoby ludzkiej. Zasadniczy wniosek wskazuje, że o uniwersalnym wymiarze olimpizmu przesądza idea pokoju olimpijskiego: igrzyska, poprzez swoją symbolikę i wspólnotę sportową, stają się przestrzenią pojednania, przyjaźni i zaufania ponad granicami kulturowymi.Pozycja Uniwersalne znaczenie dokumentu „Dawanie z siebie wszystkiego” w promowaniu „sportu dla osoby”Chrobak, Stanisław (Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej, 2025)Dokument Dawanie z siebie wszystkiego przedstawia nauczanie Stolicy Apostolskiej i Kościoła katolickiego na temat sportu. Sport ukazuje nie tylko bogaty potencjał fizyczny człowieka, lecz także jego zdolności intelektualne i duchowe. Dzięki temu staje się on ważnym narzędziem integralnego rozwoju osoby oraz istotnym czynnikiem w budowaniu bardziej ludzkiego społeczeństwa. Odczytanie treści dokumentu w perspektywie uniwersalizmu pozwala dostrzec, że celem sportu nie jest jedynie organizacja aktywności w określonej dyscyplinie, lecz także promowanie takiej mentalności, która sprzyja integralnemu rozwojowi człowieka i jego pełniejszemu uczestnictwu w życiu społecznym.Pozycja Integralna antropologia i idea uniwersalizmu wychowawczego jako ramy interpretacyjne sportuGocko, Jerzy (Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej, 2025)Celem artykułu jest ukazanie wychowawczego potencjału sportu w świetle integralnej wizji człowieka oraz jego uniwersalistycznego wymiaru. Autor wychodzi od personalistyczno-teologicznego fundamentu antropologicznego, ukazując jedność ducha i ciała, natury i łaski oraz wymiaru doczesnego i wiecznego. Następnie przedstawia biblijno-teologiczną koncepcję cielesności, w której ciało jawi się jako miejsce objawiania osoby i działania łaski. W tej perspektywie sport zostaje odczytany jako przestrzeń integralnego rozwoju człowieka: fizycznego, psychicznego, moralnego, duchowego i wspólnotowego. W dalszej części artykułu zaprezentowano historyczne źródła idei uniwersalizmu sportu – od antyku po nowożytny olimpizm – oraz omówiono trzy kluczowe wymiary tego uniwersalizmu: aksjologiczny, etyczny i społeczno-ludyczny. Artykuł kończy się refleksją teologicznomoralną, wskazującą na sport jako przestrzeń kształtowania cnót osobistych i społecznych, budowania więzi oraz realizacji powołania osoby ludzkiej. Całość ukazuje sport jako zjawisko przekraczające granice kulturowe i religijne, zdolne do wspierania wychowania do wartości uniwersalnych.Pozycja Uniwersalizm w rozumieniu Leszka Kołakowskiego a idea olimpizmuCzekalski, Rafał (Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej, 2025)Artykuł analizuje koncepcję uniwersalizmu Leszka Kołakowskiego w odniesieniu do idei olimpizmu. Podejmuje pytanie, czy wartości olimpijskie mogą być rozumiane jako element kultury uniwersalnej. Zastosowano podejście filozoficzne i historyczno-porównawcze, ukazując rozwój igrzysk od starożytności, gdzie udział ograniczony był do wolnych Greków, po czasy nowożytne, kształtowane przez wizję Pierre’a de Coubertina, opartą na demokracji, równości i inkluzyjności. Pomimo wyzwań, takich jak kolonializm, rasizm czy wpływ polityki i biznesu, igrzyska sprzyjały wymianie kulturowej, współpracy i budowaniu jedności między narodami. Wnioski wskazują, że olimpizm – podobnie jak uniwersalizm w ujęciu Kołakowskiego – pozostaje projektem niedokończonym (in statu viae), a jego otwartość, zakorzeniona w poszanowaniu godności osoby ludzkiej i praw człowieka, pozwala mu nadal inspirować do pokoju i pojednania ponad granicami kulturowymi.Pozycja Religia i sport – w poszukiwaniu uniwersalnych wartościSahaj, Tomasz (Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej, 2025)Celem artykułu jest prezentacja i omówienie zjawiska kibicowania, kultury fizycznej i sportu w perspektywie historyczno-społecznej, z odniesieniem do minionej i współczesnej myśli katolickiej. Analiza obejmuje wypowiedzi papieży, zwłaszcza Jana Pawła II, Franciszka i Leona XIV (Roberta Francisa Prevosta), a także kontekst bieżących wydarzeń polityczno-społecznych w Polsce i w Europie. Papieskie nauczanie podkreśla pozytywną rolę kibicowania, kultury fizycznej i sportu, co znacząco podniosło ich rangę w refleksji Kościoła. W artykule przedstawiono liczne przykłady wskazujące na ewolucję katolickiej myśli społecznej w odniesieniu do sportu, który jawi się dziś jako ważny obszar działań najwyższych przedstawicieli Kościoła oraz organizacji katolickich. Sport stanowi nie tylko istotny element współczesnej myśli chrześcijańskiej, lecz także przejaw świeckiej „religii sportu” (religio athletae, Pierre de Coubertin) i przestrzeń uniwersalnych wartości związanych z olimpizmem.Pozycja Poczucie własnej wartości – wychowanie do uniwersalizmu w myśli filozoficzno-pedagogicznejRuman, Natalia Maria (Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej, 2025)Artykuł podejmuje temat współczesnych wyzwań wychowania, które toczy się w świecie dynamicznych przemian społecznych i kulturowych. Zmieniają one sposób myślenia i oczekiwania młodych ludzi, a także wpływają na rolę rodziców, szkoły i nauczycieli. W tym kontekście system uniwersalizmu jawi się jako propozycja wychowawcza sprzyjająca pełnemu rozwojowi człowieka – wzmacniająca poczucie własnej wartości, odpowiedzialność moralną i zdolność łączenia różnorodnych doświadczeń wokół wspólnie uznanych wartości dobra. Autorka podkreśla, że biografia każdej osoby kształtuje się w napięciu między indywidualnymi aspiracjami, społecznymi oczekiwaniami, warunkami życia i wpływem instytucji. W tej sytuacji szczególne zadanie spoczywa na wychowawcy, który – wrażliwy na kulturę wartości – towarzyszy młodemu człowiekowi w odkrywaniu jego potencjału i w odpowiedzialnym kształtowaniu własnej drogi życiowej.Pozycja Hierarchia wartości studentów a wychowanie do wartości przez sportDerbich, Jolanta; Kuk, Anna (Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej, 2025)Wychowanie, którego celem jest stworzenie warunków sprzyjających wszechstronnemu rozwojowi osobowości wychowanka i wprowadzanie go w świat wartości, pozostaje niezmiennie podstawowym obowiązkiem dorosłych wobec dzieci i młodzieży. W artykule podjęto refleksję nad hierarchią wartości wyznawanych przez studentów kierunku sport kończących studia w Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Starano się także określić, które elementy systemu wartości zostały wzmocnione dzięki uprawianiu sportu. Badania przeprowadzono w marcu 2025 roku, w grupie 44 osób, kobiet i mężczyzn (97,8% studentów II. roku studiów magisterskich), z wykorzystaniem Skali Wartości Rokeacha (RVS), umożliwiającej analizę hierarchii wartości ostatecznych i instrumentalnych. Uzyskane wyniki wskazują, że młodzi ludzie są raczej skoncentrowani na własnym dobru niż na wymiarze duchowym czy społecznym. Jednocześnie wyraźnie doceniają takie postawy, jak ambicja, lojalność, odpowiedzialność i uczciwość. Sport w znacznym stopniu sprzyja rozwojowi wartości wskazanych w koncepcji Rokeacha. Wśród wartości ostatecznych najwyżej cenione okazały się ekscytujące życie i poczucie dokonania czegoś, natomiast w grupie wartości instrumentalnych szczególne znaczenie zyskała ambicja.Pozycja Między ideą a rzeczywistością. Społeczny odbiór wartości olimpijskich w PolsceKowalska, Jolanta E. (Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej, 2025)W artykule przedstawiono społeczne i wychowawcze znaczenie współczesnego sportu olimpijskiego w kontekście idei olimpizmu, rozumianego jako filozofia życia promująca harmonię ciała, ducha i umysłu. Zgodnie z koncepcją Pierre’a de Coubertina sport ma służyć nie tylko osiąganiu wyników, lecz przede wszystkim wychowaniu moralnemu i społecznemu. Szczególną rolę odgrywają wartości, takie jak fair play, szacunek, doskonałość i przyjaźń, które mogą wspierać rozwój kompetencji społecznych i obywatelskich. Analizę oparto na badaniu przeprowadzonym w październiku 2024 roku na ogólnopolskiej, reprezentatywnej próbie 816 dorosłych Polaków. Respondenci oceniali 22 stwierdzenia na pięciostopniowej skali Likerta (1–5), co pozwoliło określić, które aspekty igrzysk olimpijskich są najbardziej, a które najmniej cenione. Wyniki wskazują, że Polacy najsilniej utożsamiają igrzyska z wartościami tożsamościowymi i wspólnotowymi, a najsłabiej z wymiarem politycznym i społecznym równości. Umiarkowane oceny uzyskały kwestie ekonomiczne oraz problemy autentyczności, takie jak doping czy komercjalizacja. We wnioskach podkreślono, że sport olimpijski posiada istotny potencjał jako humanistyczna siła oddziaływania społecznego, mimo istniejących wyzwań związanych z nierównościami, presją i komercjalizacją. Wartości olimpijskie nadal odgrywają ważną rolę w promocji pokoju, współpracy i wychowania – zarówno w Polsce, jak i na świecie.Pozycja Kultura fizyczna w pracy nad sobąSowiński, Andrzej J. (Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej, 2025)Artykuł podejmuje refleksję nad relacją między kulturą fizyczną a pracą nad sobą, która dla wielu osób jawi się jako zagadnienie budzące wątpliwości i niekiedy wewnętrzny opór. Sport i aktywność fizyczna kojarzą się zwykle z widowiskowością, sukcesem i radością płynącą z ruchu, podczas gdy praca nad sobą bywa postrzegana jako trud, wyrzeczenie czy nawet niezrozumiałe „cierpiętnictwo”. Pojawia się tu również cały szereg pytań teoretycznych i praktycznych dotyczących wzajemnych powiązań sportu, wychowania fizycznego i szeroko rozumianej kultury fizycznej. Autor stawia więc istotny dylemat: czy chodzi przede wszystkim o wykorzystanie kultury fizycznej jako narzędzia pracy nad sobą, na przykład w rozwoju osobistym studentów, czy raczej o rozwój samej kultury fizycznej poprzez indywidualny wysiłek i zaangażowanie jednostki.Pozycja Rozważania o przemocy w sporcieKosiewicz, Jerzy (Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczypospolitej Polskiej, 2025)Artykuł przedstawia przemoc w sporcie nie tylko w jej powszechnie piętnowanym, negatywnym wymiarze, ale także jako zjawisko złożone, które w pewnych sytuacjach może pełnić funkcję konstruktywną. Autor pokazuje, że obok zachowań brutalnych czy niedozwolonych istnieją formy regulaminowo dopuszczalne, a nawet niezbędne dla samej rywalizacji, a także zjawisko autoprzemocy, czyli świadomego wysiłku i wyrzeczeń sportowca. Tekst zachęca do dalszej refleksji i badań nad wielowymiarowością przemocy w sporcie, widzianej nie tylko jako problem, ale też jako element wpisany w jego istotę.